เคोเคฒเคाเคคा เคฎें ED เคा เคเค्เคถเคจ: I-PAC เคชเคฐ เคाเคชेเคฎाเคฐी เคเคฐ เคฎเคฎเคคा เคฌเคจเคฐ्เคी เคा 'เคนाเค-เคตोเคฒ्เคेเค' เคนเคธ्เคคเค्เคทेเคช – เคชूเคฐी เคฐिเคชोเคฐ्เค
เคชเคถ्เคिเคฎ เคฌंเคाเคฒ เคी เคฐाเคเคจीเคคि เคฎें เคเค เคฏाเคจी 8 เคเคจเคตเคฐी, 2026 เคा เคฆिเคจ เคเคคिเคนाเคธ เคे เคชเคจ्เคจों เคฎें เคฆเคฐ्เค เคนो เคเคฏा เคนै। เคช्เคฐเคตเคฐ्เคคเคจ เคจिเคฆेเคถाเคฒเคฏ (ED) เคी เคाเคฐ्เคฐเคตाเค เคเคฐ เคเคธ เคชเคฐ เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคฎเคฎเคคा เคฌเคจเคฐ्เคी เคी เคธीเคงी เคช्เคฐเคคिเค्เคฐिเคฏा เคจे เคฐाเค्เคฏ เคเคฐ เคेंเคฆ्เคฐ เคे เคฌीเค เคเค เคจเค เคธंเคตैเคงाเคจिเค เคธंเคเค เคी เคธ्เคฅिเคคि เคชैเคฆा เคเคฐ เคฆी เคนै।
เคोเคฒเคाเคคा เคฎें เคช्เคฐเคตเคฐ्เคคเคจ เคจिเคฆेเคถाเคฒเคฏ (ED) เคी เคाเคฐ्เคฐเคตाเค เคจे เคชเคถ्เคिเคฎ เคฌंเคाเคฒ เคฎें เคฐाเคเคจीเคคिเค เคญूเคंเคช เคฒा เคฆिเคฏा เคนै। เคฏเคน เคाเคชेเคฎाเคฐी เคฐाเคเคจीเคคिเค เคชเคฐाเคฎเคฐ्เคถเคฆाเคคा เคซเคฐ्เคฎ I-PAC เคเคฐ เคเคธเคे เคช्เคฐเคฎुเค เคช्เคฐเคคीเค เคैเคจ เคे เค िเคाเคจों เคชเคฐ เคी เคเค, เคिเคธเคฎें เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคฎเคฎเคคा เคฌเคจเคฐ्เคी เคे เคธीเคงे เคนเคธ्เคคเค्เคทेเคช เคจे เคเคธे เคเค เค เคญूเคคเคชूเคฐ्เคต เคเคเคจा เคฌเคจा เคฆिเคฏा เคนै।
เคฏเคนाँ เคเคธ เคชूเคฐे เคเคเคจाเค्เคฐเคฎ เคी เคตिเคธ्เคคृเคค เคฐिเคชोเคฐ्เค เคฆी เคเค เคนै:
เคोเคฒเคाเคคा เคฎें ED เคी เคฌเคก़ी เคाเคฐ्เคฐเคตाเค: I-PAC เคเคฐ เคช्เคฐเคคीเค เคैเคจ เคे เค िเคाเคจों เคชเคฐ เคाเคชेเคฎाเคฐी
1. เคธुเคฌเคน-เคธुเคฌเคน 15 เค िเคाเคจों เคชเคฐ เคฆเคธ्เคคเค
เคुเคฐुเคตाเคฐ เคคเคก़เคे ED เคी เคीเคฎों เคจे เคोเคฒเคाเคคा เคเคฐ เคธाเคฒ्เค เคฒेเค เคธเคนिเคค เคฆेเคถ เคे เคฒเคเคญเค 15 เค िเคाเคจों เคชเคฐ เคเค เคธाเคฅ เคाเคชेเคฎाเคฐी เคถुเคฐू เคी। เคฎुเค्เคฏ เคจिเคถाเคจा I-PAC เคे เคช्เคฐเคฎुเค เคช्เคฐเคคीเค เคैเคจ เคा เคฒाเคเคกเคจ เคธ्เค्เคฐीเค เคธ्เคฅिเคค เคเคตाเคธ เคเคฐ เคธाเคฒ्เค เคฒेเค (เคธेเค्เคเคฐ-5) เคธ्เคฅिเคค เคोเคฆเคฐेเค เคตाเคเคฐเคธाเคเคก เคฌिเคฒ्เคกिंเค เคฎें I-PAC เคा เคฎुเค्เคฏ เคाเคฐ्เคฏाเคฒเคฏ เคฅा।
2. เคाเคชेเคฎाเคฐी เคा เคเคงाเคฐ: เคोเคฏเคฒा เคคเคธ्เคเคฐी เคเคฐ เคจौเคเคฐी เคोเคाเคฒा
เคเคงिเคाเคฐिเค เคธूเคค्เคฐों เคे เค เคจुเคธाเคฐ, เคฏเคน เคाเคชेเคฎाเคฐी เคฆो เคช्เคฐเคฎुเค เคฎाเคฎเคฒों เคธे เคुเคก़ी เคนै:
* เคोเคฏเคฒा เคคเคธ्เคเคฐी เคฎाเคฎเคฒा: ED เคा เคเคฐोเคช เคนै เคि เค เคตैเคง เคोเคฏเคฒा เคเคจเคจ เคธे เคช्เคฐाเคช्เคค เคงเคจ เคा เคเค เคนिเคธ्เคธा เคนเคตाเคฒा เคे เคเคฐिเค I-PAC เคคเค เคชเคนुँเคाเคฏा เคเคฏा।
* เคซเคฐ्เคी เคจौเคเคฐी เคोเคाเคฒा: เคुเค เคฐिเคชोเคฐ्เค्เคธ เคे เค เคจुเคธाเคฐ, เคฏเคน เคाเคฐ्เคฐเคตाเค 40 เคธे เค เคงिเค เคตिเคญाเคों เคฎें เคซเคฐ्เคी เคธเคฐเคाเคฐी เคจौเคเคฐी เคฆिเคฒाเคจे เคตाเคฒे เคเค เคिเคฐोเคน เคी เคांเค เคा เคญी เคนिเคธ्เคธा เคนै।
3. เคฎเคฎเคคा เคฌเคจเคฐ्เคी เคी เคंเค्เคฐी เคเคฐ 'เคนाเค-เคตोเคฒ्เคेเค เคก्เคฐाเคฎा'
เคเคฐीเคฌ เคฆोเคชเคนเคฐ 11:30 เคฌเคे, เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคฎเคฎเคคा เคฌเคจเคฐ्เคी เคुเคฆ เคช्เคฐเคคीเค เคैเคจ เคे เคเคฐ เคชเคนुँเค เคเคं। เคเคจเคे เคธाเคฅ เคोเคฒเคाเคคा เคชुเคฒिเคธ เคเคฎिเคถ्เคจเคฐ เคฎเคจोเค เคตเคฐ्เคฎा เคญी เคฎौเคूเคฆ เคฅे।
* เคนเคฐे เคฐंเค เคी เคซाเคเคฒ: เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคเคฐ เคे เค ंเคฆเคฐ เคเคं เคเคฐ เคुเค เคฆेเคฐ เคฌाเคฆ เคนाเคฅ เคฎें เคเค เคนเคฐे เคฐंเค เคी เคซाเคเคฒ เคเคฐ เคुเค เคนाเคฐ्เคก เคกिเคธ्เค เคฒेเคเคฐ เคฌाเคนเคฐ เคเคं।
* เคเคฌเคฐเคจ เคซाเคเคฒें เคนเคाเค เคเคं: ED เคจे เคเคฐोเคช เคฒเคाเคฏा เคนै เคि เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคเคฐ เคोเคฒเคाเคคा เคชुเคฒिเคธ เคจे เคांเค เคฎें เคฌाเคงा เคกाเคฒी เคเคฐ เคฎौเคे เคธे "เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคธाเค्เคท्เคฏ" (เคฆเคธ्เคคाเคตेเค เคเคฐ เคเคฒेเค्เค्เคฐॉเคจिเค เคเคชเคเคฐเคฃ) เคเคฌเคฐเคจ เคนเคा เคฆिเค।
4. 'เคฐाเคเคจीเคคिเค เคธाเคिเคถ' เคा เคเคฐोเคช
เคाเคชेเคฎाเคฐी เคตाเคฒी เคเคเคน เคธे เคฌाเคนเคฐ เคจिเคเคฒเคเคฐ เคฎเคฎเคคा เคฌเคจเคฐ्เคी เคจे เคेंเคฆ्เคฐ เคธเคฐเคाเคฐ เคเคฐ เคृเคน เคฎंเคค्เคฐी เค เคฎिเคค เคถाเคน เคชเคฐ เคคीเคा เคนเคฎเคฒा เคฌोเคฒा:
> "ED เคा เคाเคฎ เคตिเคค्เคคीเคฏ เค เคชเคฐाเคงों เคी เคांเค เคเคฐเคจा เคนै เคฏा เคฎेเคฐी เคชाเคฐ्เคी เคी เคฐเคฃเคจीเคคि เคเคฐ เคเคฎ्เคฎीเคฆเคตाเคฐों เคी เคฒिเคธ्เค เคुเคฐाเคจा? เคตे เคนเคฎाเคฐे IT เคธेเคฒ เคो เคจिเคถाเคจा เคฌเคจा เคฐเคนे เคนैं เคคाเคि เคเคाเคฎी เคुเคจाเคต เคी เคนเคฎाเคฐी เคชूเคฐी เคช्เคฒाเคจिंเค เคฒीเค เคนो เคธเคे।"
เคฎเคฎเคคा เคฌเคจเคฐ्เคी เคจे เคฏเคน เคญी เคธเคตाเคฒ เคเค ाเคฏा เคि เค เคเคฐ เคตเคน เคชเคฒเคเคตाเคฐ เคเคฐเคคे เคนुเค เคญाเคเคชा เคे เคฆเคซ्เคคเคฐों เคชเคฐ เคाเคชेเคฎाเคฐी เคเคฐเคตाเคं, เคคो เค्เคฏा เคนोเคा।
5. เคฐाเคเคจीเคคिเค เคช्เคฐเคคिเค्เคฐिเคฏाเคँ: เคตाเคฐ-เคชเคฒเคเคตाเคฐ
| เคชเค्เคท | เคฎुเค्เคฏ เคเคฐोเคช / เคฌเคฏाเคจ | เคถ्เคฐेเคฃी (Category) |
| เคฎเคฎเคคा เคฌเคจเคฐ्เคी (TMC) | "เคฏเคน เค เคฎिเคค เคถाเคน เคी เคฐाเคเคจीเคคिเค เคช्เคฐเคคिเคถोเคง เคी เคฐाเคเคจीเคคि เคนै। เคตे เคกเคฐाเคจे-เคงเคฎเคाเคจे เคे เคฒिเค เคเคेंเคธिเคฏों เคा เคเคธ्เคคेเคฎाเคฒ เคเคฐ เคฐเคนे เคนैं।" | เคฐाเคเคจीเคคिเค เคช्เคฐเคคिเคถोเคง (Political Vendetta) |
| เคธुเคตेंเคฆु เค เคงिเคाเคฐी (BJP) | "เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคा เคांเค เคธ्เคฅเคฒ เคชเคฐ เคाเคจा เค เคธंเคตैเคงाเคจिเค เคนै। เคเคจ्เคนोंเคจे เคांเค เคฎें เคฌाเคงा เคกाเคฒी เคนै, ED เคो เคเคจเคे เคिเคฒाเคซ เคाเคจूเคจी เคाเคฐ्เคฐเคตाเค เคเคฐเคจी เคाเคนिเค।" | เคธंเคตैเคงाเคจिเค เคเคฒ्เคฒंเคเคจ (Constitutional Breach) |
| เคช्เคฐเคตเคฐ्เคคเคจ เคจिเคฆेเคถाเคฒเคฏ (ED) | "เคนเคฎाเคฐी เคाเคฐ्เคฐเคตाเค เคธเคฌूเคคों เคชเคฐ เคเคงाเคฐिเคค เคนै। เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคा เคธाเค्เคท्เคฏ เคฒेเคเคฐ เคाเคจा เคांเค เคो เคช्เคฐเคญाเคตिเคค เคเคฐเคจे เคैเคธा เคนै।" | เคाเคจूเคจी เคฌाเคงा (Obstruction of Justice) |
เคคाเคा เคธ्เคฅिเคคि
เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เคฎें, เคธाเคฒ्เค เคฒेเค เคธ्เคฅिเคค I-PAC เคाเคฐ्เคฏाเคฒเคฏ เคे เคฌाเคนเคฐ เคญाเคฐी เคธंเค्เคฏा เคฎें TMC เคธเคฎเคฐ्เคฅเค เคเคฎा เคนैं เคเคฐ เคेंเคฆ्เคฐ เคธเคฐเคाเคฐ เคे เคिเคฒाเคซ เคช्เคฐเคฆเคฐ्เคถเคจ เคเคฐ เคฐเคนे เคนैं। ED เคจे เคเคธ เคชूเคฐे เคฎाเคฎเคฒे เคी เคฐिเคชोเคฐ्เค เคเคฒเคเคค्เคคा เคนाเค เคोเคฐ्เค เคो เคธौंเคชเคจे เคी เคคैเคฏाเคฐी เคเคฐ เคฒी เคนै, เคिเคธเคฎें เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคชเคฐ เคांเค เคฎें เคนเคธ्เคคเค्เคทेเคช เคा เคเคฐोเคช เคฒเคाเคฏा เคा เคธเคเคคा เคนै।
1. เคाเคชेเคฎाเคฐी เคा เคฎुเค्เคฏ เคेंเคฆ्เคฐ: เคฒाเคเคกเคจ เคธ्เค्เคฐीเค เคธे เคธाเคฒ्เค เคฒेเค เคคเค
เคुเคฐुเคตाเคฐ เคธुเคฌเคน 6:00 เคฌเคे, ED เคी 10 เคธे เค เคงिเค เคीเคฎें เคญाเคฐी เคธुเคฐเค्เคทा (CRPF) เคे เคธाเคฅ เคोเคฒเคाเคคा เคे เคตिเคญिเคจ्เคจ เคเคฒाเคों เคฎें เคชเคนुँเคीं।
* เคช्เคฐเคคीเค เคैเคจ (I-PAC เคช्เคฐเคฎुเค): เคฒाเคเคกเคจ เคธ्เค्เคฐीเค เคธ्เคฅिเคค เคเคจเคे เคเคตाเคธ เคชเคฐ 5 เคंเคे เคคเค เคเคนเคจ เคชूเคเคคाเค เคนुเค।
* I-PAC เคฎुเค्เคฏाเคฒเคฏ: เคธाเคฒ्เค เคฒेเค เคे เคธेเค्เคเคฐ-5 เคธ्เคฅिเคค เคोเคฆเคฐेเค เคตाเคเคฐเคธाเคเคก เคฌिเคฒ्เคกिंเค เคฎें เคคैเคจाเคค เค เคงिเคाเคฐिเคฏों เคจे เคกिเคिเคเคฒ เคธเคฐ्เคตเคฐ เคเคฐ เค เคाเคंเค เคฌुเค्เคธ เคो เค เคชเคจे เคเคฌ्เคे เคฎें เคฒिเคฏा।
* เค เคคिเคฐिเค्เคค เค िเคाเคจे: เคฆिเคฒ्เคฒी เคเคฐ เคฌेंเคเคฒुเคฐु เคฎें เคญी I-PAC เคธे เคुเคก़े เคธเคนเคฏोเคिเคฏों เคे เค िเคाเคจों เคชเคฐ เคธเคฐ्เคตे เคी เคเคฌเคฐें เคนैं।
2. เคांเค เคे เคฆाเคฏเคฐे เคฎें 'เคถेเคฒ เคंเคชเคจिเคฏां' เคเคฐ 'เคนเคตाเคฒा เค्เคฐांเคैเค्เคถเคจ'
ED เคธूเคค्เคฐों เคे เค เคจुเคธाเคฐ, เคฏเคน เคाเคชेเคฎाเคฐी เคेเคตเคฒ เคชुเคฐाเคจे เคฎाเคฎเคฒों เคคเค เคธीเคฎिเคค เคจเคนीं เคนै। เคांเค เคा เคฎुเค्เคฏ เคेंเคฆ्เคฐ เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคนैं:
* เคोเคฏเคฒा เคคเคธ्เคเคฐी เคा 'เคฐूเค': เคเคฐोเคช เคนै เคि เคชเคถ्เคिเคฎ เคฌंเคाเคฒ เคे เคोเคฏเคฒा เค ंเคเคฒों เคธे เคตเคธूเคฒा เคเคฏा เคชैเคธा 'เคถेเคฒ เคंเคชเคจिเคฏों' เคे เคเคฐिเค I-PAC เคे เคซंเคก เคฎें เคจिเคตेเคถ เคिเคฏा เคเคฏा।
* เคुเคจाเคต เคซंเคกिंเค: เคเคेंเคธी เคो เคธंเคฆेเคน เคนै เคि เคชिเคเคฒे เคुเคจाเคตों เคे เคฆौเคฐाเคจ เคชเคฐाเคฎเคฐ्เคถ เคถुเคฒ्เค เคे เคจाเคฎ เคชเคฐ เคเคฐोเคก़ों เคฐुเคชเคฏे เคा เคธंเคฆिเค्เคง เคฒेเคจ-เคฆेเคจ เคนुเค।
* เคกिเคिเคเคฒ เคธाเค्เคท्เคฏ: เคธूเคค्เคฐों เคा เคเคนเคจा เคนै เคि ED เคे เคชाเคธ เคुเค เคเคธे เคตॉเค्เคธเคเคช เคैเค เคนैं เคो เคธเคฐเคाเคฐी เค เคงिเคाเคฐिเคฏों เคเคฐ I-PAC เคे เคฌीเค "เคจौเคเคฐी เคे เคฌเคฆเคฒे เคจเคเคฆी" เคे เคฒेเคจ-เคฆेเคจ เคी เคเคฐ เคเคถाเคฐा เคเคฐเคคे เคนैं।
3. เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคा เคนเคธ्เคคเค्เคทेเคช: เคเค เค เคญूเคคเคชूเคฐ्เคต เคเคเคจा
เคฆोเคชเคนเคฐ เคे เคธเคฎเคฏ เคเคฌ เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคฎเคฎเคคा เคฌเคจเคฐ्เคी เคुเคฆ เคช्เคฐเคคीเค เคैเคจ เคे เคเคฐ เคชเคนुँเคीं, เคคो เคธ्เคฅिเคคि เคคเคจाเคตเคชूเคฐ्เคฃ เคนो เคเค।
> เคाเคจूเคจी เคตिเคตाเคฆ เคी เคเคก़: เคाเคจเคाเคฐों เคा เคฎाเคจเคจा เคนै เคि เคिเคธी เคธเค्เคฐिเคฏ เคांเค เคธ्เคฅเคฒ (Crime Scene) เคธे เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคा เคซाเคเคฒें เคฒेเคเคฐ เคฌाเคนเคฐ เคเคจा 'Tampering of Evidence' (เคธाเค्เคท्เคฏों เคธे เคेเคก़เคाเคก़) เคी เคถ्เคฐेเคฃी เคฎें เค เคธเคเคคा เคนै।
>
4. เคฐाเคเคจीเคคिเค เคช्เคฐเคคिเค्เคฐिเคฏाเคं เคा เคตिเคถ्เคฒेเคทเคฃ
| เคถ्เคฐेเคฃी | เคฐाเคเคจीเคคिเค เคคเคฐ्เค (TMC) | เคธंเคตैเคงाเคจिเค เคคเคฐ्เค (BJP) | เคाเคจूเคจी เคธเคฎाเคงाเคจ (Experts) |
| เคฎुเค्เคฏ เคฎुเคฆ्เคฆा | เคกेเคा เคी เคธुเคฐเค्เคทा เคเคฐ เคुเคจाเคตी เคฐเคฃเคจीเคคि। | เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคी เคธंเคตैเคงाเคจिเค เคिเคฎ्เคฎेเคฆाเคฐी। | เคांเค เคฎें เคฌाเคงा เคเคฐ เคाเคจूเคจी เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा। |
| เคจिเคถाเคจा | เคेंเคฆ्เคฐ เคธเคฐเคाเคฐ เคเคฐ เคเคेंเคธिเคฏां। | เคฐाเค्เคฏ เคธเคฐเคाเคฐ เคी เคाเคฐ्เคฏเคช्เคฐเคฃाเคฒी। | เคोเคฐ्เค เคเคฐ เคाเคจूเคจी เคช्เคฐोเคोเคॉเคฒ। |
| เคธเคฎाเคงाเคจ | "เคเคจเคคा เคी เค เคฆाเคฒเคค" (เคंเคฆोเคฒเคจ)। | เคฐाเคท्เค्เคฐเคชเคคि เคถाเคธเคจ เคฏा เคाเคจूเคจी เคाเคฐ्เคฐเคตाเค เคी เคฎांเค। | เคोเคฐ्เค เคฎें เคจเค เคฏाเคिเคा (Petition)। |
5. เคฌंเคाเคฒ เคी เคฐाเคเคจीเคคि เคชเคฐ เคธंเคญाเคตिเคค เค เคธเคฐ
* เคธंเคตैเคงाเคจिเค เคธंเคเค: เคฐाเค्เคฏเคชाเคฒ เคเคธ เคฎाเคฎเคฒे เคฎें เคेंเคฆ्เคฐीเคฏ เคृเคน เคฎंเคค्เคฐाเคฒเคฏ เคो เคฐिเคชोเคฐ्เค เคญेเค เคธเคเคคे เคนैं, เคिเคธเคธे เคฐाเค्เคฏ เคฎें เคช्เคฐเคถाเคธเคจिเค เค เคธ्เคฅिเคฐเคคा เคฌเคข़ เคธเคเคคी เคนै।
* เคुเคจाเคตी เคตिเคฎเคฐ्เคถ: TMC เคเคธे 'เคฌंเคाเคฒ เคी เค เคธ्เคฎिเคคा เคชเคฐ เคนเคฎเคฒा' เคฌเคคाเคเคฐ เคญुเคจाเคจे เคी เคोเคถिเคถ เคเคฐेเคी, เคเคฌเคि BJP เคเคธे 'เคญ्เคฐเคท्เคाเคाเคฐ เคे เคिเคฒाเคซ เคจिเคฐ्เคฃाเคฏเค เคंเค' เคे เคฐूเคช เคฎें เคชेเคถ เคเคฐेเคी।
* I-PAC เคी เคญूเคฎिเคा: เคฏเคน เคाเคชेเคฎाเคฐी เคฐाเคเคจीเคคिเค เคंเคธเคฒ्เคेंเคธी เคซเคฐ्เคฎों เคे เคाเคฎเคाเค เคे เคคเคฐीเคे เคเคฐ เคเคจเคे เคตिเคค्เคคीเคฏ เคธ्เคฐोเคคों เคชเคฐ เคญी เคธเคตाเคฒिเคฏा เคจिเคถाเคจ เคฒเคाเคคी เคนै।
ED เคฌเคจाเคฎ เคฎเคฎเคคा เคฌเคจเคฐ्เคी: เคाเคจूเคจी เคฎोเคฐ्เคे เคชเคฐ 'เคंเค' เคी เคคैเคฏाเคฐी เคเคฐ 2019 เคी เคฏाเคฆें
เคช्เคฐเคตเคฐ्เคคเคจ เคจिเคฆेเคถाเคฒเคฏ (ED) เค เคฌ เคธเคก़เค เคे เคฌเคाเคฏ เค เคฆाเคฒเคค เคฎें เคเคธ เคฒเคก़ाเค เคो เคฒเคก़เคจे เคी เคคैเคฏाเคฐी เคเคฐ เคฐเคนा เคนै। เคเคेंเคธी เคे เคธूเคค्เคฐों เคे เค เคจुเคธाเคฐ, เคตे เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคे เคนเคธ्เคคเค्เคทेเคช เคो "เคจ्เคฏाเคฏिเค เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा เคा เคเคฒा เคोंเคเคจा" เคเคฐाเคฐ เคฆे เคฐเคนे เคนैं।
1. เคเคฒเคเคค्เคคा เคนाเค เคोเคฐ्เค เคฎें ED เคी เคธंเคญाเคตिเคค เคाเคจूเคจी เคฆเคฒीเคฒें
ED เคी เคฒीเคเคฒ เคธेเคฒ เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคฌिंเคฆुเคं เคชเคฐ เคฏाเคिเคा เคฆाเคฏเคฐ เคเคฐ เคธเคเคคी เคนै:
* เคธाเค्เคท्เคฏों เคे เคธाเคฅ เคेเคก़เคाเคก़ (Destruction of Evidence): เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคा เคฎौเคे เคธे เคนाเคฐ्เคก เคกिเคธ्เค เคเคฐ เคซाเคเคฒें เคฒे เคाเคจा IPC เคी เคงाเคฐा 201 เคเคฐ PMLA เคी เคงाเคฐा 63 เคे เคคเคนเคค เคंเคญीเคฐ เค เคชเคฐाเคง เคฎाเคจा เคा เคธเคเคคा เคนै।
* เคांเค เคฎें เคฌाเคงा (Obstruction of Justice): เคธเคฐเคाเคฐी เคाเคฐ्เคฏ เคฎें เคฌाเคงा เคกाเคฒเคจे เคเคฐ เคांเค เคเคेंเคธी เคो เค เคชเคจा เคाเคฎ เคจ เคเคฐเคจे เคฆेเคจे เคे เคिเคฒाเคซ เคธเค्เคค เคเคฆेเคถ เคी เคฎांเค।
* เค เคตเคฎाเคจเคจा (Contempt of Court): เคूंเคि เคोเคฏเคฒा เคคเคธ्เคเคฐी เคฎाเคฎเคฒे เคी เคांเค เคोเคฐ्เค เคी เคจिเคเคฐाเคจी เคฎें เคนो เคฐเคนी เคนै, เคเคธเคฒिเค เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคे เคเคฆเคฎ เคो เค เคฆाเคฒเคค เคी เค เคตเคฎाเคจเคจा เคฌเคคाเคฏा เคा เคธเคเคคा เคนै।
* เคเคธ्เคोเคกिเคฏเคฒ เคชूเคเคคाเค เคी เคฎांเค: ED เคฏเคน เคคเคฐ्เค เคฆे เคธเคเคคी เคนै เคि เคूंเคि เคธเคฌूเคค 'เคฎिเคाเค' เคा เคुเคे เคนैं, เคเคธเคฒिเค เคช्เคฐเคคीเค เคैเคจ เคเคฐ เค เคจ्เคฏ เคธंเคฆिเค्เคงों เคी เคนिเคฐाเคธเคค เคฎें เคชूเคเคคाเค (Custodial Interrogation) เค เคจिเคตाเคฐ्เคฏ เคนै।
2. เคคुเคฒเคจा: 2019 (เคฐाเคीเคต เคुเคฎाเคฐ เคฎाเคฎเคฒा) vs 2026 (เคช्เคฐเคคीเค เคैเคจ เคฎाเคฎเคฒा)
เคฏเคน เคชเคนเคฒी เคฌाเคฐ เคจเคนीं เคนै เคเคฌ เคฌंเคाเคฒ เคฎें เคเคธा เคนुเค เคนै। เคจीเคे เคฆी เคเค เคेเคฌเคฒ เคธे เคธเคฎเคिเค เคि เคฏเคน เคฎाเคฎเคฒा เคชिเคเคฒे เคธंเคเค เคธे เคिเคคเคจा เค เคฒเค เคนै:
| เคตिเคตเคฐเคฃ | เคซเคฐเคตเคฐी 2019 (เคฐाเคीเคต เคुเคฎाเคฐ เคฎाเคฎเคฒा) | เคเคจเคตเคฐी 2026 (เคช्เคฐเคคीเค เคैเคจ/I-PAC เคฎाเคฎเคฒा) |
| เคเคेंเคธी | CBI (เคถाเคฐเคฆा/เคฐोเค เคตैเคฒी เคชोंเคी เคธ्เคीเคฎ) | ED (เคोเคฏเคฒा เคคเคธ्เคเคฐी/เคนเคตाเคฒा/เคจौเคเคฐी เคोเคाเคฒा) |
| เคฎुเค्เคฏ เคชाเคค्เคฐ | เคคเคค्เคाเคฒीเคจ เคชुเคฒिเคธ เคเคฎिเคถ्เคจเคฐ เคฐाเคीเคต เคुเคฎाเคฐ | I-PAC เคช्เคฐเคฎुเค เคช्เคฐเคคीเค เคैเคจ (เคจिเคी เคธเคฒाเคนเคाเคฐ) |
| เคฎเคฎเคคा เคฌเคจเคฐ्เคी เคा เคเคฆเคฎ | เคงเคฐเคจे เคชเคฐ เคฌैเค เคเคं (เคฎेเค्เคฐो เคैเคจเคฒ, เคोเคฒเคाเคคा) | เคธीเคงे เคเคฐ เคे เค ंเคฆเคฐ เคुเคธीं เคเคฐ เคซाเคเคฒें/เคกिเคธ्เค เคเคฌ्เคค เคीं। |
| เคाเคจूเคจी เคชेเค | เคธंเคตैเคงाเคจिเค เคธंเคเค; เค्เคฏा เคฐाเค्เคฏ เคชुเคฒिเคธ CBI เคो เคฐोเค เคธเคเคคी เคนै? | เค्เคฏा เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคจिเคी เคธंเคชเคค्เคคि เคธे เคธเคฌूเคค เคนเคा เคธเคเคคी เคนैं? |
| เคจเคคीเคा | เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค เคจे เคฐाเคीเคต เคुเคฎाเคฐ เคो เคธเคนเคฏोเค เคเคฐเคจे เคा เคเคฆेเคถ เคฆिเคฏा। | (เค เคญी เคช्เคฐเคคीเค्เคทिเคค) - เคนाเค เคोเคฐ्เค/เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค เคฎें เคฌเคก़ी เคธुเคจเคตाเค เคธंเคญเคต। |
3. 'เคนเคฐे เคฐंเค เคी เคซाเคเคฒ' เคเคฐ 'เคนाเคฐ्เคก เคกिเคธ्เค' เคा เคฐเคนเคธ्เคฏ
เคฐाเคเคจीเคคिเค เคเคฒिเคฏाเคฐों เคฎें เคธเคฌเคธे เคฌเคก़ी เคเคฐ्เคा เคเคธ เคนเคฐे เคฐंเค เคी เคซाเคเคฒ เคी เคนै เคिเคธे เคฎเคฎเคคा เคฌเคจเคฐ्เคी เค เคชเคจे เคธाเคฅ เคฒे เคเคं।
* TMC เคा เคชเค्เคท: "เคเคธเคฎें เคชाเคฐ्เคी เคे เคोเคชเคจीเคฏ เคुเคจाเคตी เคंเคเคก़े เคเคฐ 2026 เคตिเคงाเคจเคธเคญा เคुเคจाเคต เคे เคเคฎ्เคฎीเคฆเคตाเคฐों เคे เคจाเคฎ เคฅे, เคिเคจเคा เคตिเคค्เคคीเคฏ เค เคชเคฐाเคง เคธे เคोเค เคฒेเคจा-เคฆेเคจा เคจเคนीं เคนै।"
* ED เคा เคชเค्เคท: "เคเคธ เคซाเคเคฒ เคฎें เคोเคฏเคฒा เคोเคाเคฒे เคे เคชैเคธे เคे เค्เคฐांเคैเค्เคถเคจ เคเคฐ เคซเคฐ्เคी เคंเคชเคจिเคฏों เคे เคจेเคเคตเคฐ्เค เคा เคเค्เคा เคिเค्เค ा (Ledgers) เคนोเคจे เคा เคธंเคฆेเคน เคนै।"
4. เคเคे เค्เคฏा เคนोเคा? (Roadmap ahead)
* เคฐाเค्เคฏเคชाเคฒ เคी เคญूเคฎिเคा: เคฐाเค्เคฏเคชाเคฒ เคธी.เคตी. เคเคจंเคฆ เคฌोเคธ เคเคธ เคเคเคจा เคชเคฐ เคेंเคฆ्เคฐीเคฏ เคृเคน เคฎंเคค्เคฐाเคฒเคฏ (MHA) เคो เคงाเคฐा 356 (เคฐाเคท्เค्เคฐเคชเคคि เคถाเคธเคจ) เคी เคธंเคญाเคตเคจाเคं เคฏा 'เคช्เคฐเคถाเคธเคจिเค เคตिเคซเคฒเคคा' เคชเคฐ เคฐिเคชोเคฐ्เค เคญेเค เคธเคเคคे เคนैं।
* ED เคी เคตिเคถेเคท เคฏाเคिเคा: เคเคฒ เคธुเคฌเคน เคเคฒเคเคค्เคคा เคนाเค เคोเคฐ्เค เคी เคตेเคेเคถเคจ เคฌेंเค (เคฏा เคตिเคถेเคท เคชीเค ) เคे เคธाเคฎเคจे เคฎाเคฎเคฒा เคฎेंเคถเคจ เคिเคฏा เคा เคธเคเคคा เคนै।
* เคिเคฐเคซ्เคคाเคฐी เคी เคธंเคญाเคตเคจा: เคฏเคฆि เคोเคฐ्เค เคธे เคฐाเคนเคค เคจเคนीं เคฎिเคฒी, เคคो เคช्เคฐเคคीเค เคैเคจ เคी เคिเคฐเคซ्เคคाเคฐी เคी เคธंเคญाเคตเคจा เคช्เคฐเคฌเคฒ เคนै।
เคเคेंเคธी เคฆ्เคตाเคฐा เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคเคฐ เคธंเคฌंเคงिเคค เค เคงिเคाเคฐिเคฏों เคชเคฐ เคฒเคाเค เคाเคจे เคตाเคฒी เคธंเคญाเคตिเคค เคाเคจूเคจी เคงाเคฐाเคं เคเคฐ เคฆเคฒीเคฒों เคी เคตिเคธ्เคคृเคค เคธूเคी เคฏเคนाँ เคฆी เคเค เคนै:
1. เคญाเคฐเคคीเคฏ เคจ्เคฏाเคฏ เคธंเคนिเคคा (BNS) เคเคฐ IPC เคे เคคเคนเคค เคธंเคญाเคตिเคค เคงाเคฐाเคं
เคूंเคि 2024 เคธे BNS (เคญाเคฐเคคीเคฏ เคจ्เคฏाเคฏ เคธंเคนिเคคा) เคช्เคฐเคญाเคตी เคนै, ED เค เคชเคจी เคถिเคाเคฏเคค เคฎें เคชुเคฐाเคจी IPC เคी เคงाเคฐाเคं เคे เคธाเคฅ-เคธाเคฅ เคจเค เคงाเคฐाเคं เคा เคญी เคเคฒ्เคฒेเค เคเคฐ เคธเคเคคी เคนै:
* BNS เคी เคงाเคฐा 221 (เคชुเคฐाเคจी IPC 186): เคธเคฐเคाเคฐी เคเคฐ्เคฎเคाเคฐी เคे เคाเคฎ เคฎें เคฌाเคงा เคกाเคฒเคจा। เคฏเคฆि เคोเค เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคांเค เคเคेंเคธी เคो เค เคชเคจा เคाเคฎ เคเคฐเคจे เคธे เคฐोเคเคคी เคนैं, เคคो เคฏเคน เคธीเคงा เค เคชเคฐाเคง เคนै।
* BNS เคी เคงाเคฐा 238 (เคชुเคฐाเคจी IPC 201): เคธाเค्เคท्เคฏों เคो เคाเคฏเคฌ เคเคฐเคจा เคฏा เคเคฒเคค เคाเคจเคाเคฐी เคฆेเคจा। ED เคा เคเคฐोเคช เคนै เคि 'เคนเคฐे เคฐंเค เคी เคซाเคเคฒ' เคเคฐ 'เคนाเคฐ्เคก เคกिเคธ्เค' เคो เคนเคाเคจा เคธเคฌूเคค เคฎिเคाเคจे เคी เคोเคถिเคถ เคนै।
* BNS เคी เคงाเคฐा 241 (เคชुเคฐाเคจी IPC 204): เคिเคธी เคฆเคธ्เคคाเคตेเค เคฏा เคเคฒेเค्เค्เคฐॉเคจिเค เคฐिเคॉเคฐ्เคก เคो เคธाเค्เคท्เคฏ เคे เคฐूเคช เคฎें เคชेเคถ เคนोเคจे เคธे เคฐोเคเคจे เคे เคฒिเค เคเคธे เคจเคท्เค เคเคฐเคจा เคฏा เคนเคाเคจा।
* BNS เคी เคงाเคฐा 132 (เคชुเคฐाเคจी IPC 353): เคฒोเค เคธेเคตเค (Public Servant) เคชเคฐ เคนเคฎเคฒा เคฏा เคเคธे เคกเคฐाเคจे เคे เคฒिเค เคเคชเคฐाเคงिเค เคฌเคฒ เคा เคช्เคฐเคฏोเค। เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคे เคธाเคฅ เคเค เคญाเคฐी เคชुเคฒिเคธ เคฌเคฒ เคो ED เคฆเคฌाเคต เคฌเคจाเคจे เคा เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคฌเคคा เคธเคเคคी เคนै।
2. PMLA (เคงเคจ เคถोเคงเคจ เคจिเคตाเคฐเคฃ เค เคงिเคจिเคฏเคฎ), 2002 เคी เคงाเคฐाเคं
PMLA เคी เคตिเคถेเคท เคถเค्เคคिเคฏां ED เคो เคเคธ เคฎाเคฎเคฒे เคฎें เคเคฐ เคญी เคเค्เคฐाเคฎเค เคฌเคจाเคคी เคนैं:
* เคงाเคฐा 50 (Sowers of Search & Seizure): เคเคธเคे เคคเคนเคค เคांเค เค เคงिเคाเคฐी เคो เคिเคธी เคญी เคชเคฐिเคธเคฐ เคी เคคเคฒाเคถी เคฒेเคจे เคเคฐ เคธाเค्เคท्เคฏ เคเคฌ्เคค เคเคฐเคจे เคा เค เคงिเคाเคฐ เคนै। เคเคธเคฎें เคนเคธ्เคคเค्เคทेเคช เคเคฐเคจा เคाเคจूเคจ เคा เคเคฒ्เคฒंเคเคจ เคนै।
* เคงाเคฐा 63: เคांเค เคฎें เคธเคนเคฏोเค เคจ เคเคฐเคจे เคฏा เคเคฒเคค เคฌเคฏाเคจ เคฆेเคจे เคชเคฐ เคुเคฐ्เคฎाเคจा เคเคฐ เคฆंเคก เคा เคช्เคฐाเคตเคงाเคจ।
* เคงाเคฐा 19 (Arrest Powers): เคธाเค्เคท्เคฏों เคे เคธाเคฅ เคेเคก़เคाเคก़ เคी เคเคถंเคा เคนोเคจे เคชเคฐ ED เคเคฐोเคชी (เคช्เคฐเคคीเค เคैเคจ) เคी เคคเคค्เคाเคฒ เคिเคฐเคซ्เคคाเคฐी เคी เคฎांเค เคोเคฐ्เค เคธे เคเคฐ เคธเคเคคी เคนै, เคฏเคน เคคเคฐ्เค เคฆेเคคे เคนुเค เคि เคตเคน เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคैเคธे เคช्เคฐเคญाเคตเคถाเคฒी เคต्เคฏเค्เคคिเคฏों เคे เคธंเคชเคฐ्เค เคฎें เคนैं।
3. ED เคी เคนाเค เคोเคฐ्เค เคฎें เคฎुเค्เคฏ เคाเคจूเคจी เคฆเคฒीเคฒें (Legal Arguments)
เคเคेंเคธी เค เคฆाเคฒเคค เคे เคธाเคฎเคจे เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคคเคฐ्เค เคฐเค เคธเคเคคी เคนै:
* เคธंเคตैเคงाเคจिเค เคฎเคฐ्เคฏाเคฆा เคा เคเคฒ्เคฒंเคเคจ: เคเค เคฐाเค्เคฏ เคी เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคिเคธी เคจिเคी เคต्เคฏเค्เคคि (เคช्เคฐเคคीเค เคैเคจ) เคे เคเคฐ เคชเคฐ เคเคฒ เคฐเคนी เคेंเคฆ्เคฐीเคฏ เคांเค เคเคेंเคธी เคी เคฐेเคก เคฎें เคช्เคฐเคตेเคถ เคจเคนीं เคเคฐ เคธเคเคคीं। เคฏเคน เคธंเคीเคฏ เคขांเคे (Federal Structure) เคชเคฐ เคนเคฎเคฒा เคนै।
* เคธाเค्เคท्เคฏों เคी เคธुเคฐเค्เคทा (Chain of Custody): ED เคเคนेเคी เคि เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคฆ्เคตाเคฐा เคो เคซाเคเคฒें เคนเคाเค เคเคं, เคเคจเคी 'Chain of Custody' เคूเค เคเค เคนै। เค เคฌ เคตे เคฆเคธ्เคคाเคตेเค เค เคฆाเคฒเคค เคฎें "เค เคถुเคฆ्เคง" เคฎाเคจे เคा เคธเคเคคे เคนैं।
* เคชुเคฒिเคธ เคी เคญूเคฎिเคा: เคोเคฒเคाเคคा เคชुเคฒिเคธ เคเคฎिเคถ्เคจเคฐ เคी เคฎौเคूเคฆเคी เคो ED "เคตเคฐ्เคฆी เคा เคฆुเคฐुเคชเคฏोเค" เคฌเคคाเคเคी, เคिเคธเคा เคเคฆ्เคฆेเคถ्เคฏ เคेंเคฆ्เคฐीเคฏ เค เคงिเคाเคฐिเคฏों เคो เคกเคฐाเคจा เคฅा।
4. เคชिเคเคฒे เคेเคธ เคฒॉ (Case Laws) เคा เคธंเคฆเคฐ्เคญ
ED เค เคชเคจी เคฏाเคिเคा เคฎें เคเคจ เคเคคिเคนाเคธिเค เคซैเคธเคฒों เคा เคนเคตाเคฒा เคฆे เคธเคเคคी เคนै:
* เค เคญिเคทेเค เคฌเคจเคฐ्เคी เคฌเคจाเคฎ ED เคฎाเคฎเคฒा: เคเคนां เคोเคฐ्เค เคจे เคธ्เคชเคท्เค เคिเคฏा เคฅा เคि เคांเค เคฎें เคธเคนเคฏोเค เคเคฐเคจा เค เคจिเคตाเคฐ्เคฏ เคนै।
* เคฐाเคीเคต เคुเคฎाเคฐ (2019) เคฎाเคฎเคฒा: เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค เคจे เคคเคฌ เคเคนा เคฅा เคि เคฐाเค्เคฏ เคชुเคฒिเคธ เคेंเคฆ्เคฐीเคฏ เคเคेंเคธी เคी เคांเค เคฎें เคฌाเคงा เคจเคนीं เคกाเคฒ เคธเคเคคी।
5. เคคाเคा เคाเคจूเคจी เค เคชเคกेเค (8 เคเคจเคตเคฐी เคถाเคฎ)
เคคाเคा เคธเคฎाเคाเคฐों เคे เค เคจुเคธाเคฐ, ED เคจे เคเคฒเคเคค्เคคा เคนाเค เคोเคฐ्เค เคे เคเคธ्เคिเคธ เคธुเคต्เคฐा เคोเคท เคी เคฌेंเค เคे เคธाเคฎเคจे เคฎाเคฎเคฒे เคो เคฎेंเคถเคจ เคिเคฏा เคนै। เคเคฒ (เคถुเค्เคฐเคตाเคฐ) เคเคธ เคชเคฐ เคตिเคถेเคท เคธुเคจเคตाเค เคนो เคธเคเคคी เคนै।
| เคธंเคญाเคตिเคค เคाเคฐ्เคฐเคตाเค | เคตिเคตเคฐเคฃ / เคช्เคฐเคญाเคต |
| Search Warrant เคी เคฎांเค | เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคे เคเคตाเคธ เคฏा เคฐाเค्เคฏ เคธเคिเคตाเคฒเคฏ (เคจเคฌเคจ्เคจा) เคी เคคเคฒाเคถी เคे เคฒिเค เคตिเคถेเคท เค เคจुเคฎเคคि। เคฏเคน เคเคฆเคฎ เคธंเคตैเคงाเคจिเค เคเคเคฐाเคต เคो เคเคฐเคฎ เคชเคฐ เคฒे เคा เคธเคเคคा เคนै। |
| เคช्เคฐเคคीเค เคैเคจ เคी เคเคธ्เคเคกी | เคธเคฌूเคค เคฎिเคाเคจे เคฏा เคกेเคा เคे เคธाเคฅ เคेเคก़เคाเคก़ เคे เคกเคฐ เคธे ED เคฆ्เคตाเคฐा เคคเคค्เคाเคฒ เคिเคฐเคซ्เคคाเคฐी เคฏा เคฐिเคฎांเคก เคी เคฎांเค। |
| เคตिเคถेเคท เคांเค เคฆเคฒ (SIT) | เคฏเคฆि เคोเคฐ्เค เคो เคฒเคเคคा เคนै เคि เคจिเคท्เคชเค्เคทเคคा เคी เคเคฎी เคนै, เคคो เคตเคน เคธ्เคตเคคंเคค्เคฐ เคांเค เคे เคฒिเค เคเค SIT เคा เคเค เคจ เคเคฐ เคธเคเคคा เคนै। |
เคฏเคน เคเค เค เคค्เคฏंเคค เคंเคญीเคฐ เคธ्เคฅिเคคि เคนै। เคฏเคฆि เคช्เคฐเคตเคฐ्เคคเคจ เคจिเคฆेเคถाเคฒเคฏ (ED) เคिเคธी เคฐाเค्เคฏ เคे เคฎुเค्เคฏ เคธเคिเคต (Chief Secretary) เคฏा เคธंเคฌंเคงिเคค เค เคงिเคाเคฐिเคฏों เคो เคเคงिเคाเคฐिเค 'เคฒीเคเคฒ เคจोเคिเคธ' เคाเคฐी เคเคฐเคคा เคนै, เคคो เคเคธเคी เคญाเคทा เคธเค्เคค, เคคเคฅ्เคฏाเคค्เคฎเค เคเคฐ เคธंเคตैเคงाเคจिเค เคेเคคाเคตเคจी เคธे เคญเคฐी เคนोเคคी เคนै।
เคฏเคนाँ เคเค เคช्เคฐाเคฐूเคช (Draft) เคฆिเคฏा เคเคฏा เคนै เคि ED เคเคธ เคฎाเคฎเคฒे เคฎें เคชเคถ्เคिเคฎ เคฌंเคाเคฒ เคธเคฐเคाเคฐ เคो เคैเคธा เคจोเคिเคธ เคญेเค เคธเคเคคा เคนै:
เคाเคจूเคจी เคจोเคिเคธ เคा เคฎเคธौเคฆा (Draft Legal Notice)
เคช्เคฐेเคทเค: เคช्เคฐเคตเคฐ्เคคเคจ เคจिเคฆेเคถाเคฒเคฏ (ED),
เคोเคฒเคाเคคा เคोเคจเคฒ เคाเคฐ्เคฏाเคฒเคฏ,
CGO เคॉเคฎ्เคช्เคฒेเค्เคธ, เคธाเคฒ्เค เคฒेเค, เคोเคฒเคाเคคा।
เคฆिเคจांเค: 08 เคเคจเคตเคฐी, 2026
เคตिเคทเคฏ: PMLA, 2002 เคी เคงाเคฐा 54 เคे เคคเคนเคค เคांเค เคฎें เคฌाเคงा เคกाเคฒเคจे เคเคฐ เคธाเค्เคท्เคฏों เคे เคธाเคฅ เคेเคก़เคाเคก़ เคे เคธंเคฌंเคง เคฎें เคेเคคाเคตเคจी เคเคตं เคจिเคฐ्เคฆेเคถ।
เคธेเคตा เคฎें,
เคฎुเค्เคฏ เคธเคिเคต / เคृเคน เคธเคिเคต,
เคชเคถ्เคिเคฎ เคฌंเคाเคฒ เคธเคฐเคाเคฐ,
เคจเคฌเคจ्เคจा, เคนाเคตเคก़ा।
เคฎเคนोเคฆเคฏ/เคฎเคนोเคฆเคฏा,
เคฏเคน เคจोเคिเคธ เคเคชเคो Prevention of Money Laundering Act (PMLA), 2002 เคे เคคเคนเคค เคฆी เคเค เคถเค्เคคिเคฏों เคे เค เคจुเคชाเคฒเคจ เคฎें เคाเคฐी เคिเคฏा เคा เคฐเคนा เคนै:
* เคเคเคจाเค्เคฐเคฎ: เคเค เคฆिเคจांเค 08 เคเคจเคตเคฐी, 2026 เคो เคฒाเคเคกเคจ เคธ्เค्เคฐीเค เคธ्เคฅिเคค เคชเคฐिเคธเคฐ (เคช्เคฐเคคीเค เคैเคจ เคा เคเคตाเคธ) เคฎें PMLA เคी เคงाเคฐा 17 เคे เคคเคนเคค เคตिเคงिเคตเคค เคคเคฒाเคถी เค เคญिเคฏाเคจ เคเคฒाเคฏा เคा เคฐเคนा เคฅा।
* เคนเคธ्เคคเค्เคทेเคช เคा เคตिเคตเคฐเคฃ: เคฏเคน เคธंเค्เคाเคจ เคฎें เคเคฏा เคนै เคि เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी, เคชเคถ्เคिเคฎ เคฌंเคाเคฒ, เคชुเคฒिเคธ เคเคฎिเคถ्เคจเคฐ (เคोเคฒเคाเคคा) เคे เคธाเคฅ เคชเคฐिเคธเคฐ เคฎें เค เคจเคงिเคृเคค เคฐूเคช เคธे เคช्เคฐเคตिเคท्เค เคนुเคं เคเคฐ เคांเค เค เคงिเคाเคฐिเคฏों เคे เคाเคฐ्เคฏ เคฎें เคฌाเคงा เคเคค्เคชเคจ्เคจ เคी।
* เคธाเค्เคท्เคฏों เคी เคเคฌ्เคคी: เคช्เคฐเคค्เคฏเค्เคท เคธाเค्เคท्เคฏों เคเคฐ เคตीเคกिเคฏोเค्เคฐाเคซी เคे เค เคจुเคธाเคฐ, เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคฆ्เคตाเคฐा เคुเค เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคฆเคธ्เคคाเคตेเค (เคนเคฐे เคฐंเค เคी เคซाเคเคฒ) เคเคฐ เคเคฒेเค्เค्เคฐॉเคจिเค เคธाเค्เคท्เคฏ (เคนाเคฐ्เคก เคกिเคธ्เค) เคांเค เคธ्เคฅเคฒ เคธे เคเคฌเคฐเคจ เคนเคाเค เคเค เคนैं। เคฏเคน BNS เคी เคงाเคฐा 238 เคเคฐ 241 เคे เคคเคนเคค เคเค เคंเคญीเคฐ เคฆंเคกเคจीเคฏ เค เคชเคฐाเคง เคนै।
* เคธंเคตैเคงाเคจिเค เคฆाเคฏिเคค्เคต: PMLA เคी เคงाเคฐा 54 เคे เคคเคนเคค, เคฐाเค्เคฏ เคชुเคฒिเคธ เคเคฐ เคธเคญी เคธเคฐเคाเคฐी เค เคงिเคाเคฐी เคेंเคฆ्เคฐीเคฏ เคเคेंเคธी เคी เคธเคนाเคฏเคคा เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคाเคจूเคจी เคฐूเคช เคธे เคฌाเคง्เคฏ เคนैं। เคเคธเคे เคตिเคชเคฐीเคค, เคฐाเค्เคฏ เคคंเคค्เคฐ เคा เคเคชเคฏोเค เคांเค เคो เคชเคเคฐी เคธे เคเคคाเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคिเคฏा เคเคฏा เคนै।
เค เคคः เคเคชเคो เคเคคเคฆ्เคฆ्เคตाเคฐा เคจिเคฐ्เคฆेเคถिเคค เคिเคฏा เคाเคคा เคนै เคि:
* เคांเค เคธ्เคฅเคฒ เคธे เคนเคाเค เคเค เคธเคญी เคฆเคธ्เคคाเคตेเคों เคเคฐ เคเคชเคเคฐเคฃों เคो เค เคเคฒे 6 เคंเคों เคे เคญीเคคเคฐ ED เคे เคाเคฐ्เคฏाเคฒเคฏ เคฎें เคฌिเคจा เคिเคธी เคेเคก़เคाเคก़ เคे เคเคฎा เคिเคฏा เคाเค।
* เคญเคตिเคท्เคฏ เคฎें เคांเค เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा เคฎें เคिเคธी เคญी เคช्เคฐเคाเคฐ เคा เคฐाเคเคจीเคคिเค เคฏा เคชुเคฒिเคธ เคนเคธ्เคคเค्เคทेเคช เคจ เคนोเคจा เคธुเคจिเคถ्เคिเคค เคเคฐें।
เคตिเคซเคฒเคคा เคी เคธ्เคฅिเคคि เคฎें:
เคฏเคฆि เคเคจ เคจिเคฐ्เคฆेเคถों เคा เคชाเคฒเคจ เคจเคนीं เคिเคฏा เคाเคคा เคนै, เคคो เคจिเคฆेเคถाเคฒเคฏ เคเคฒเคเคค्เคคा เคเค्เค เคจ्เคฏाเคฏाเคฒเคฏ / เคเค्เคเคคเคฎ เคจ्เคฏाเคฏाเคฒเคฏ เคฎें เค เคตเคฎाเคจเคจा เคฏाเคिเคा (Contempt Petition) เคฆाเคฏเคฐ เคเคฐेเคा เคเคฐ เคธंเคฌंเคงिเคค เคต्เคฏเค्เคคिเคฏों เคे เคตिเคฐुเคฆ्เคง เคैเคฐ-เคเคฎाเคจเคคी เคตाเคฐंเค เคाเคฐी เคเคฐเคจे เคी เคฎांเค เคเคฐेเคा।
เคญเคตเคฆीเคฏ,
(เคนเคธ्เคคाเค्เคทเคฐ)
เค เคชเคฐ เคจिเคฆेเคถเค,
เคช्เคฐเคตเคฐ्เคคเคจ เคจिเคฆेเคถाเคฒเคฏ, เคोเคฒเคाเคคा।
เค เคเคฒे เคธंเคญाเคตिเคค เคाเคจूเคจी เคเคฆเคฎ (Immediate Legal Actions)
ED เคเคธ เคจोเคिเคธ เคे เคฌाเคฆ เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคเคฆเคฎ เคเค ा เคธเคเคคा เคนै:
* FIR เคी เคฎांเค: ED เคธ्เคฅाเคจीเคฏ เคฅाเคจे เคे เคฌเคाเคฏ เคธीเคงे เคोเคฐ्เค เคे เคเคฆेเคถ เคชเคฐ 'เคฌाเคงा เคกाเคฒเคจे' เคी FIR เคฆเคฐ्เค เคเคฐเคตा เคธเคเคคा เคนै।
* เคंเคเคฐเคชोเคฒ/LOC: เคूंเคि เคฎाเคฎเคฒा เค ंเคคเคฐเคฐाเคท्เค्เคฐीเคฏ เคถेเคฒ เคंเคชเคจिเคฏों เคธे เคुเคก़ा เคนै, เคช्เคฐเคคीเค เคैเคจ เคे เคिเคฒाเคซ Look Out Circular (LOC) เคाเคฐी เคिเคฏा เคा เคธเคเคคा เคนै เคคाเคि เคตे เคฆेเคถ เคจ เคोเคก़ เคธเคें।
* เคตिเคถेเคท เคธुเคฐเค्เคทा: ED เคोเคฐ्เค เคธे เคฎांเค เคเคฐ เคธเคเคคा เคนै เคि เคญเคตिเคท्เคฏ เคी เคाเคชेเคฎाเคฐी เคฎें เคฐाเค्เคฏ เคชुเคฒिเคธ เคो 500 เคฎीเคเคฐ เคे เคฆाเคฏเคฐे เคธे เคฆूเคฐ เคฐเคा เคाเค เคเคฐ เคेเคตเคฒ เคेंเคฆ्เคฐीเคฏ เคธुเคฐเค्เคทा เคฌเคฒ (CRPF/CISF) เคนी เคคैเคจाเคค เคฐเคนे।
เคจिเคท्เคเคฐ्เคท เคเคฐ เคคाเคा เคธ्เคฅिเคคि
เคซिเคฒเคนाเคฒ เคोเคฒเคाเคคा เคชुเคฒिเคธ เคเคฐ เคेंเคฆ्เคฐीเคฏ เคธुเคฐเค्เคทा เคฌเคฒों เคे เคฌीเค เคคเคจाเคต เคฌเคจा เคนुเค เคนै। ED เคी เคฒीเคเคฒ เคीเคฎ เคฆिเคฒ्เคฒी เคฎुเค्เคฏाเคฒเคฏ เคे เคธंเคชเคฐ्เค เคฎें เคนै เคเคฐ เคเคฒเคเคค्เคคा เคนाเค เคोเคฐ्เค เคฎें เคเค เคตिเคถेเคท เคฏाเคिเคा เคฆाเคฏเคฐ เคเคฐเคจे เคी เคธंเคญाเคตเคจा เคนै।
เคจिเคถ्เคिเคค เคฐूเคช เคธे, เคฏเคน เคฎाเคฎเคฒा เคाเคจूเคจी เคเคฐ เคฐाเคเคจीเคคिเค เคฐूเคช เคธे เคฌेเคนเคฆ เคเคिเคฒ เคนोเคคा เคा เคฐเคนा เคนै। 2019 เคฎें เคคเคค्เคाเคฒीเคจ เคชुเคฒिเคธ เคเคฎिเคถ्เคจเคฐ เคฐाเคीเคต เคुเคฎाเคฐ เคे เคเคฐ เคชเคฐ เคนुเค CBI เคी เคाเคฐ्เคฐเคตाเค เคเคฐ เคฎเคฎเคคा เคฌเคจเคฐ्เคी เคे เคงเคฐเคจे เคे เคฌाเคฆ, เคฏเคน เคฆूเคธเคฐा เคเคธा เคฎौเคा เคนै เคเคฌ เคฐाเค्เคฏ เคเคฐ เคेंเคฆ्เคฐ เคी เคเคेंเคธिเคฏां เคเคฎเคจे-เคธाเคฎเคจे เคนैं।
เคฏเคน เคฎाเคฎเคฒा เค เคฌ เคेเคตเคฒ เคเค 'เคाเคชेเคฎाเคฐी' เคจเคนीं เคฐเคนा, เคฌเคฒ्เคि 'Agency vs State' เคी เคเค เคเคธी เคฒเคก़ाเค เคฌเคจ เคเคฏा เคนै เคिเคธเคा เค เคธเคฐ เคเคจे เคตाเคฒे เคตिเคงाเคจเคธเคญा เคुเคจाเคตों เคชเคฐ เคชเคก़เคจा เคคเคฏ เคนै। เคเคนाँ เคฎเคฎเคคा เคฌเคจเคฐ्เคी 'เคตिเค्เคिเคฎ เคाเคฐ्เคก' เคเคฐ 'เคฌंเคाเคฒ เคी เคเคฐिเคฎा' เคी เคฌाเคค เคเคฐ เคฐเคนी เคนैं, เคตเคนीं ED 'เคกिเคिเคเคฒ เคธเคฌूเคคों' เคे เคเคงाเคฐ เคชเคฐ เคेเคฐाเคฌंเคฆी เคเคฐ เคฐเคนी เคนै।
เคเคธ เคฎाเคฎเคฒे เคฎें เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคฎเคฎเคคा เคฌเคจเคฐ्เคी เคเคฐ เคोเคฒเคाเคคा เคชुเคฒिเคธ เคฆ्เคตाเคฐा เคธाเค्เคท्เคฏ เคนเคाเคจे เคे เคเคฐोเคชों เคे เคฌाเคฆ, เคช्เคฐเคตเคฐ्เคคเคจ เคจिเคฆेเคถाเคฒเคฏ (ED) เค เคชเคจी เคाเคจूเคจी เคाเคฐ्เคฐเคตाเค เคे เคฒिเค เคเคฒเคเคค्เคคा เคนाเค เคोเคฐ्เค เคฎें เคเค เคฎเคเคฌूเคค เคेเคธ เคคैเคฏाเคฐ เคเคฐ เคฐเคนा เคนै।
RASHMI RANJAN
