เคฎेเคธी เคांเคก: เคชुเคฒिเคธ เคฐिเคชोเคฐ्เค เคฎें 'เคช्เคฐเคญाเคตเคถाเคฒिเคฏों' เคे เคจाเคฎ เคाเคฏเคฌ, เค्เคฏा เคธाเคฐा เคฆोเคท เคธिเคฐ्เคซ เคเคฏोเคเค เคा?
เคोเคฒเคाเคคा เคे เคธाเคฒ्เคเคฒेเค เคธ्เคฅिเคค เคฏुเคตा เคญाเคฐเคคी เค्เคฐीเฅांเคเคจ เคฎें เคชिเคเคฒे เคธाเคฒ เคฆिเคธंเคฌเคฐ เคฎें เคนुเค เคฒिเคฏोเคจेเคฒ เคฎेเคธी เคे เคाเคฐ्เคฏเค्เคฐเคฎ เคो เคฒेเคเคฐ เคเค เคจเคฏा เคตिเคตाเคฆ เคเฅा เคนो เคเคฏा เคนै। เคธ्เคฅाเคจीเคฏ เคชुเคฒिเคธ เคฆ्เคตाเคฐा เค เคฆाเคฒเคค เคฎें เคชेเคถ เคी เคเค เคฐिเคชोเคฐ्เค เคชเคฐ เค เคฌ เคธเคตाเคฒ เคเค เคฐเคนे เคนैं, เค्เคฏोंเคि เคเคธเคฎें เคेเคตเคฒ เคเคฏोเคเค เคो เคนी เคเคเคเคฐे เคฎें เคเฅा เคिเคฏा เคเคฏा เคนै।
เคฎेเคธी เคांเคก เคฎें เคชुเคฒिเคธ เคฐिเคชोเคฐ्เค—เคช्เคฐเคญाเคตเคถाเคฒिเคฏों เคा เคจाเคฎ เคจเคฆाเคฐเคฆ
เคนाเคฒ เคนी เคฎें เคธ्เคฅाเคจीเคฏ เคชुเคฒिเคธ เคจे เคฎेเคธी เคांเคก เคे เคชंเคฆ्เคฐเคน เคฆिเคจ เคฌाเคฆ เค เคฆाเคฒเคค เคฎें เค เคชเคจी เคांเค เคฐिเคชोเคฐ्เค เคธौंเคชी เคนै। เคเคธ เคฐिเคชोเคฐ्เค เคी เคธเคฌเคธे เคौंเคाเคจे เคตाเคฒी เคฌाเคค เคฏเคน เคนै เคि เคเคธเคฎें เคिเคธी เคญी เคช्เคฐเคญाเคตเคถाเคฒी เคต्เคฏเค्เคคि (Influential person) เคฏा เคตเคฐिเคท्เค เคชुเคฒिเคธ เค เคงिเคाเคฐी เคा เคจाเคฎ เคถाเคฎिเคฒ เคจเคนीं เคिเคฏा เคเคฏा เคนै। เคธाเคฐी เคिเคฎ्เคฎेเคฆाเคฐी เคेเคตเคฒ เคฎुเค्เคฏ เคเคฏोเคเค เคถเคคเคฆ्เคฐु เคฆเคค्เคค เคชเคฐ เคกाเคฒ เคฆी เคเค เคนै।
เคเคเคจा เคा เคตिเคตเคฐเคฃ เคเคฐ เคชुเคฒिเคธ เคे เคเคฐोเคช
เคชुเคฒिเคธ เคฐिเคชोเคฐ्เค เคे เค เคจुเคธाเคฐ, 13 เคฆिเคธंเคฌเคฐ เคो เคนुเค เคाเคฐ्เคฏเค्เคฐเคฎ เคฎें เคो เคญी เค เคต्เคฏเคตเคธ्เคฅा เคซैเคฒी, เคเคธเคे เคฒिเค เคถเคคเคฆ्เคฐु เคฆเคค्เคค เคนी เคชूเคฐी เคคเคฐเคน เคिเคฎ्เคฎेเคฆाเคฐ เคนैं। เคฐिเคชोเคฐ्เค เคฎें เคฎुเค्เคฏ เคฌिंเคฆु เคुเค เคเคธ เคช्เคฐเคाเคฐ เคนैं:
* เคिเคเค เคी เคญाเคฐी เคเคฎाเค: เคชुเคฒिเคธ เคा เคฆाเคตा เคนै เคि เคถเคคเคฆ्เคฐु เคฆเคค्เคค เคจे เคฒเคเคญเค 21 เคเคฐोเคก़ เคฐुเคชเคฏे เคे เคिเคเค เคฌेเคเคเคฐ เคฎोเคा เคฎुเคจाเคซा เคเคฎाเคฏा।
* เคฆเคฐ्เคถเคों เคे เคธाเคฅ เคงोเคाเคงเคก़ी: เคญाเคฐी เคญเคฐเคเคฎ เคฐाเคถि เคเคฐ्เค เคเคฐเคจे เคे เคฌाเคตเคूเคฆ เคนเคाเคฐों เคฆเคฐ्เคถเค เคฎेเคธी เคो เคเคฐीเคฌ เคธे เคฆेเคเคจे เคธे เคตंเคिเคค เคฐเคน เคเค। เคชुเคฒिเคธ เคा เคเคนเคจा เคนै เคि เคฏเคน เคเคฏोเคเค เคी เคช्เคฐเคฌंเคงเคจ เคตिเคซเคฒเคคाเคं เคे เคाเคฐเคฃ เคนुเค।
* เคांเค เคो เคुเคฎเคฐाเคน เคเคฐเคจे เคा เคช्เคฐเคฏाเคธ: เคชुเคฒिเคธ เคจे เคเคฐोเคช เคฒเคाเคฏा เคนै เคि 14 เคฆिเคจों เคी เคชुเคฒिเคธ เคนिเคฐाเคธเคค เคे เคฆौเคฐाเคจ เคถเคคเคฆ्เคฐु เคจे เค เคธंเคเคค เคฌाเคคें เคीं เคเคฐ เคांเค เคो เคญเคเคाเคจे เคी เคोเคถिเคถ เคी।
เค्เคฏा เคนुเค เคฅा เคเคธ เคฆिเคจ?
เคเคธ เคฆिเคจ เคฏुเคตा เคญाเคฐเคคी เคธ्เคेเคกिเคฏเคฎ เคฎें เคนเคाเคฐों เคฆเคฐ्เคถเค เคญाเคฐी เคชैเคธा เคเคฐ्เค เคเคฐเคे เคฎेเคธी เคी เคเค เคเคฒเค เคชाเคจे เคชเคนुंเคे เคฅे। เคฒेเคिเคจ เคฎेเคธी เคे เคฎैเคฆाเคจ เคฎें เคเคจे เคे เคुเค เคนी เค्เคทเคฃों เคฌाเคฆ เคตे เคตाเคชเคธ เคเคฒे เคเค। เคเคธเคธे เคुเคธ्เคธाเค เคฆเคฐ्เคถเคों เคจे เคธ्เคेเคกिเคฏเคฎ เคฎें เคคोเคก़เคซोเคก़ เคी เคเคฐ เคญाเคฐी เคนंเคाเคฎा เคนुเค। เคเคธ เคเคเคจा เคे เคुเค เคนी เคंเคों เคे เคญीเคคเคฐ เคฌिเคงाเคจเคจเคเคฐ เคฆเค्เคทिเคฃ เคฅाเคจे เคी เคชुเคฒिเคธ เคจे เคถเคคเคฆ्เคฐु เคो เคिเคฐเคซ्เคคाเคฐ เคเคฐ เคฒिเคฏा เคฅा।เคฏเคน เคฐเคนा เคเคชเคे เคจ्เคฏूเค़ เคฌ्เคฒॉเค เคे เคฒिเค เคเค เคช्เคฐोเคซेเคถเคจเคฒ เคเคฐ SEO-เคซ्เคฐेंเคกเคฒी เคंเคेंเค เคธ्เค्เคฐเค्เคเคฐ। เคเคธे เคเคช เค เคชเคจे เคตเคฐ्เคกเคช्เคฐेเคธ เคฏा เคिเคธी เคญी เคฌ्เคฒॉเคिंเค เคช्เคฒेเคเคซॉเคฐ्เคฎ เคชเคฐ เคธीเคงे เคเคธ्เคคेเคฎाเคฒ เคเคฐ เคธเคเคคे เคนैं।
เคฎेเคธी เคांเคก: เคชुเคฒिเคธ เคฐिเคชोเคฐ्เค เคฎें 'เคช्เคฐเคญाเคตเคถाเคฒी' เคจाเคฎ เคจ เคนोเคจे เคธे เคฎเคा เคฌเคตाเคฒ, เค्เคฏा เคธाเคฐा เคฆोเคท เคธिเคฐ्เคซ เคเคฏोเคเค เคा?
เคोเคฒเคाเคคा: เคตिเคถ्เคต เคे เคฆिเค्เคเค เคซुเคเคฌॉเคฒเคฐ เคฒिเคฏोเคจेเคฒ เคฎेเคธी เคी เคนाเคฒिเคฏा เคोเคฒเคाเคคा เคฏाเคค्เคฐा (เคฆिเคธंเคฌเคฐ 2025) เคเค เคเคคिเคนाเคธिเค เคชเคฒ เคนोเคจे เคे เคฌเคाเคฏ เคเค เคตिเคตाเคฆ เคฌเคจ เคเคฐ เคฐเคน เคเค เคนै। เคธाเคฒ्เค เคฒेเค เคธ्เคेเคกिเคฏเคฎ เคฎें เคนुเค เคนंเคाเคฎे เคे เคฌाเคฆ เคชुเคฒिเคธ เคी เคांเค เค เคฌ เคธुเคฐ्เคिเคฏों เคฎें เคนै। เคฎुเค्เคฏ เคเคฏोเคเค เคธเคคाเคฆ्เคฐु เคฆเคค्เคคा (Satadru Dutta) เคी เคिเคฐเคซ्เคคाเคฐी เคเคฐ เคเคจเคे เคाเคคों เคธे 22 เคเคฐोเคก़ เคฐुเคชเคฏे เคเคฌ्เคค เคนोเคจे เคे เคฌाเคฆ เค เคฌ เคธोเคถเคฒ เคฎीเคกिเคฏा เคเคฐ เคเคฒिเคฏाเคฐों เคฎें เคเค เคนी เคเคฐ्เคा เคนै— เค्เคฏा เคฌเคก़े เคจाเคฎों เคो เคฌเคाเคฏा เคा เคฐเคนा เคนै?
เคांเค เคे เคेเคฐे เคฎें เคชुเคฒिเคธ เคฐिเคชोเคฐ्เค: เคौเคจ เคนैं เคตो 'เคช्เคฐเคญाเคตเคถाเคฒी'?
เคฐिเคชोเคฐ्เค्เคธ เคे เคฎुเคคाเคฌिเค, เคเคฌ เคฎेเคธी เคฎैเคฆाเคจ เคชเคฐ เคเค, เคคो เคเคจ्เคนें เคเคฎ เคเคจเคคा เคे เคฌเคाเคฏ เคฎंเคค्เคฐिเคฏों, เคจेเคคाเคं เคเคฐ เคฐเคธूเคเคฆाเคฐों เคจे เคेเคฐ เคฒिเคฏा เคฅा। เคช्เคฐเคถंเคธเคों เคा เคเคฐोเคช เคนै เคि เคिเคจ เคฒोเคों เคจे เคाเคฐ्เคฏเค्เคฐเคฎ เคฎें เคฌाเคงा เคกाเคฒी เคเคฐ เคฎेเคธी เคे 'เคฒैเคช เคเคซ เคเคจเคฐ' เคो เคोเคा เคเคฐเคตाเคฏा, เคเคจเคा เคिเค्เคฐ เคชुเคฒिเคธ เคी เคाเคฐ्เคเคถीเค เคฏा เคถुเคฐुเคเคคी เคฐिเคชोเคฐ्เค เคฎें เค्เคฏों เคจเคนीं เคนै?
* เคตीเคเคเคชी เคेเคฐाเคฌंเคฆी: เคช्เคฐเคถंเคธเคों เคा เคเคนเคจा เคนै เคि เคฎेเคธी เคो เคธिเคฐ्เคซ 20 เคฎिเคจเค เคฎें เคตाเคชเคธ เคाเคจा เคชเคก़ा เค्เคฏोंเคि "เคช्เคฐเคญाเคตเคถाเคฒी" เคฒोเคों เคी เคญीเคก़ เคจे เคเคจ्เคนें เคธाเคฎाเคจ्เคฏ เคฆเคฐ्เคถเคों เคธे เคฆूเคฐ เคฐเคा।
* เคธुเคฐเค्เคทा เคฎें เคूเค เคฏा เคธเคค्เคคा เคा เคฆเคฌाเคต?: เค्เคฏा เคชुเคฒिเคธ เคจे เคเคจ เคฐเคธूเคเคฆाเคฐों เคชเคฐ เคाเคฐ्เคฐเคตाเค เคी เคिเคจ्เคนोंเคจे เคธुเคฐเค्เคทा เคेเคฐा เคคोเคก़ा เคฅा?
เคเคฏोเคเค เคธเคคाเคฆ्เคฐु เคฆเคค्เคคा: เคฌเคฒि เคा เคฌเคเคฐा เคฏा เค เคธเคฒी เคฎाเคธ्เคเคฐเคฎाเคंเคก?
เคชुเคฒिเคธ เคจे เคธเคคाเคฆ्เคฐु เคฆเคค्เคคा เคชเคฐ เคงोเคाเคงเคก़ी, เคฎिเคธเคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคเคฐ เคตिเคค्เคคीเคฏ เค เคจिเคฏเคฎिเคคเคคाเคं เคे เคเคฐोเคช เคฒเคाเค เคนैं।
* เคตिเคค्เคคीเคฏ เคเคก़เคฌเคก़ी: SIT เคी เคांเค เคฎें เคเคจเคे เคाเคคों เคธे เคเคฐोเคก़ों เคฐुเคชเคฏे เคी เคนेเคฐाเคซेเคฐी เคा เคถเค เคเคคाเคฏा เคเคฏा เคนै।
* เคिเคเค เคोเคाเคฒा: 4,000 เคธे 25,000 เคฐुเคชเคฏे เคคเค เคे เคिเคเค เคฌेเคเคจे เคे เคฌाเคตเคूเคฆ เคฆเคฐ्เคถเคों เคो เคเคिเคค เคธुเคตिเคงा เคจเคนीं เคฎिเคฒी।
* เค เคेเคฒा เคเคฐोเคชी?: เคाเคจเคाเคฐों เคा เคฎाเคจเคจा เคนै เคि เคเคคเคจे เคฌเคก़े เค ंเคคเคฐ्เคฐाเคท्เค्เคฐीเคฏ เคเคฏोเคเคจ เคฎें เคेเคตเคฒ เคเค เคต्เคฏเค्เคคि เคฏा เคเค เคोเคी เคเคेंเคธी เคिเคฎ्เคฎेเคฆाเคฐ เคจเคนीं เคนो เคธเคเคคी। เคเคธเคฎें เคช्เคฐเคถाเคธเคจिเค เคธเคนเคฏोเค เคी เคญूเคฎिเคा เคชเคฐ เคญी เคธเคตाเคฒ เคนैं।
เคซुเคเคฌॉเคฒ เคช्เคฐेเคฎिเคฏों เคฎें เคญाเคฐी เคुเคธ्เคธा
เคฎेเคธी เคे เคช्เคฐเคถंเคธเค เคเคธे "เคฌंเคाเคฒ เคी เคซुเคเคฌॉเคฒ เคญाเคตเคจा เคा เค เคชเคฎाเคจ" เคฌเคคा เคฐเคนे เคนैं। เคฒोเคों เคा เคเคนเคจा เคนै เคि:
> "เค เคเคฐ เคेเคตเคฒ เคเคฏोเคเค เคो เคेเคฒ เคญेเคเคเคฐ เคฎाเคฎเคฒा เคฐเคซा-เคฆเคซा เคเคฐ เคฆिเคฏा เคเคฏा, เคคो เคเคจ เคจेเคคाเคं เคा เค्เคฏा เคो เคฎेเคธी เคे เคธाเคฅ เคธेเคฒ्เคซी เคฒेเคจे เคे เคเค्เคเคฐ เคฎें เคธुเคฐเค्เคทा เคช्เคฐोเคोเคॉเคฒ เคญूเคฒ เคเค เคฅे?"
>
เคจिเคท्เคเคฐ्เคท: เค्เคฏा เคนोเคा เคเคे?
เคฎเคฎเคคा เคฌเคจเคฐ्เคी เคธเคฐเคाเคฐ เคจे เคเคธ เคฎाเคฎเคฒे เคฎें เคांเค เคเคฎेเคी เคคो เคฌเคจा เคฆी เคนै, เคฒेเคिเคจ เคเคจเคคा เคी เคฎांเค เคนै เคि 'เคช्เคฐเคญाเคตเคถाเคฒी' เคจाเคฎों เคो เคธाเคฐ्เคตเคเคจिเค เคिเคฏा เคाเค। เคฏเคฆि เคांเค เคจिเคท्เคชเค्เคท เคจเคนीं เคนुเค, เคคो เคญเคตिเคท्เคฏ เคฎें เคोเค เคญी เค ंเคคเคฐ्เคฐाเคท्เค्เคฐीเคฏ เคिเคฒाเคก़ी เคญाเคฐเคค เคเคจे เคธे เคชเคนเคฒे เคธौ เคฌाเคฐ เคธोเคेเคा।
เคเค เคคे เคुเค เค เคจเคธुเคฒเคे เคธเคตाเคฒ
เคเคธ เคชूเคฐे เคฎाเคฎเคฒे เคฎें เคชुเคฒिเคธ เคी เคญूเคฎिเคा เคชเคฐ เคญी เคंเคเคฒिเคฏां เคเค เคฐเคนी เคนैं। เคธเคฎाเคाเคฐ เคฐिเคชोเคฐ्เค เคे เค เคจुเคธाเคฐ, เคुเค เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคाเคจเคाเคฐिเคฏां เค เคญी เคญी เคธाเคฐ्เคตเคเคจिเค เคจเคนीं เคी เคเค เคนैं:
* เคฌเคฏाเคจों เคा เคฐเคนเคธ्เคฏ: เคชुเคฒिเคธ เคจे เค เคฆाเคฒเคค เคो เคฏเคน เคจเคนीं เคฌเคคाเคฏा เคि เคांเค เคे เคฆौเคฐाเคจ เคเคฐ เคिเคจ-เคिเคจ เคฒोเคों เคे เคฌเคฏाเคจ เคฆเคฐ्เค เคिเค เคเค เคนैं เคเคฐ เคเคจ्เคนोंเคจे เค्เคฏा เคเคตाเคนी เคฆी เคนै।
* เคคเคธ्เคตीเคฐ เคा เคฆूเคธเคฐा เคชเคนเคฒू: เคฐिเคชोเคฐ्เค เคे เคธाเคฅ เคเคชी เคเค เคซाเคเคฒ เคซोเคो เคฎें เคฒिเคฏोเคจेเคฒ เคฎेเคธी เคे เคธाเคฅ เคฎंเคค्เคฐी เค เคฐूเคช เคตिเคถ्เคตाเคธ เคจเคเคฐ เค เคฐเคนे เคนैं। เคธเคตाเคฒ เคฏเคน เคเค ाเคฏा เคा เคฐเคนा เคนै เคि เค्เคฏा เคเคคเคจे เคฌเคก़े เคเคฏोเคเคจ เคฎें เคธिเคฐ्เคซ เคเค เคต्เคฏเค्เคคि เคนी เคिเคฎ्เคฎेเคฆाเคฐ เคนो เคธเคเคคा เคนै? เค्เคฏा เคिเคธी เคช्เคฐเคญाเคตเคถाเคฒी เคต्เคฏเค्เคคि เคी เคเคธเคฎें เคोเค เคญूเคฎिเคा เคจเคนीं เคฅी?
* เคชुเคฒिเคธ เคी เคญूเคฎिเคा: เค्เคฏा เคธुเคฐเค्เคทा เคเคฐ เคญीเคก़ เคจिเคฏंเคค्เคฐเคฃ เคฎें เคชुเคฒिเคธ เคी เคोเค เคूเค เคจเคนीं เคฅी? เคฐिเคชोเคฐ्เค เคฎें เคชुเคฒिเคธ เค เคงिเคाเคฐिเคฏों เคी เคिเคฎ्เคฎेเคฆाเคฐी เคชเคฐ เคुเคช्เคชी เคธाเคงी เคเค เคนै।
, เคชूเคฐी เคाเค เคเคฏोเคเค เคถเคคเคฆ्เคฐु เคฆเคค्เคค เคชเคฐ เคिเคฐเคคी เคฆिเค เคฐเคนी เคนै। เคฒेเคिเคจ 'เคช्เคฐเคญाเคตเคถाเคฒिเคฏों' เคो เค्เคฒीเคจ เคिเค เคฆेเคจे เคตाเคฒी เคเคธ เคชुเคฒिเคธ เคฐिเคชोเคฐ्เค เคจे เคाเคจूเคจी เคเคฐ เคธाเคฎाเคिเค เคเคฒिเคฏाเคฐों เคฎें เคจเค เคฌเคนเคธ เคेเคก़ เคฆी เคนै।
> "เคเคชเคो เค्เคฏा เคฒเคเคคा เคนै? เค्เคฏा เคेเคตเคฒ เคเคฏोเคเค เคिเคฎ्เคฎेเคฆाเคฐ เคนैं เคฏा เคฌเฅे เคेเคนเคฐों เคो เคญी เคธाเคฎเคจे เคเคจा เคाเคนिเค? เคเคฎेंเค เคฎें เคฌเคคाเคं!"
Rashmi Ranjan
