เคฌंเคाเคฒ DGP เคी เคจिเคฏुเค्เคคि เคชเคฐ เคिเคก़ी เคฐाเคฐ: CAT เคे เคเคฆेเคถ เคे เคिเคฒाเคซ เคฆिเคฒ्เคฒी เคนाเค เคोเคฐ्เค เคชเคนुंเคा UPSC
เคชเคถ्เคिเคฎ เคฌंเคाเคฒ เคฎें เคจเค เคชुเคฒिเคธ เคฎเคนाเคจिเคฆेเคถเค (DGP) เคी เคจिเคฏुเค्เคคि เคा เคฎाเคฎเคฒा เค เคฌ เคเค เคฌเคก़े เคाเคจूเคจी เคเคฐ เคธंเคตैเคงाเคจिเค เคธंเคเค เคฎें เคคเคฌ्เคฆीเคฒ เคนोเคคा เคฆिเค เคฐเคนा เคนै। เคธंเค เคฒोเค เคธेเคตा เคเคฏोเค (UPSC) เคจे เคेंเคฆ्เคฐीเคฏ เคช्เคฐเคถाเคธเคจिเค เคจ्เคฏाเคฏाเคงिเคเคฐเคฃ (CAT) เคे เคเคธ เคเคฆेเคถ เคो เคฆिเคฒ्เคฒी เคนाเค เคोเคฐ्เค เคฎें เคुเคจौเคคी เคฆी เคนै, เคिเคธเคฎें เคฐाเค्เคฏ เคธเคฐเคाเคฐ เคเคฐ เคเคฏोเค เคो เคจिเคฏुเค्เคคि เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा เคชूเคฐी เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคเค เคธเค्เคค เคธเคฎเคฏ เคธीเคฎा (Deadlines) เคฆी เคเค เคฅी।
https://youtu.be/OA8jfEvfxuA?si=gBGvhrivi0XCjl4Y
https://youtu.be/OA8jfEvfxuA?si=2TFLMLjZybBUHjsd
https://www.facebook.com/share/1WmBxtnrSD/
https://www.snapchat.com/add/rranjan2025693?share_id=vcd2ODtOIEY&locale=en-US
เคฎुเค्เคฏ เคฌिंเคฆु: เค्เคฏा เคนै เคชूเคฐा เคตिเคตाเคฆ?
เคชเคถ्เคिเคฎ เคฌंเคाเคฒ เคฎें เคชूเคฐ्เคฃเคाเคฒिเค DGP เคा เคชเคฆ เคฒंเคฌे เคธเคฎเคฏ เคธे เคाเคฒी เคนै। เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เคฎें เคฐाเคीเคต เคुเคฎाเคฐ เคाเคฐ्เคฏเคตाเคนเค DGP เคे เคฐूเคช เคฎें เคिเคฎ्เคฎेเคฆाเคฐी เคธंเคญाเคฒ เคฐเคนे เคนैं, เคिเคจเคा เคाเคฐ्เคฏเคाเคฒ 31 เคเคจเคตเคฐी 2026 เคो เคธเคฎाเคช्เคค เคนो เคฐเคนा เคนै।
เคฆेเคฐी เคा เคฎुเคฆ्เคฆा: เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค เคे 'เคช्เคฐเคाเคถ เคธिंเคน เคซैเคธเคฒे' เคे เค เคจुเคธाเคฐ, เคฐाเค्เคฏ เคธเคฐเคाเคฐ เคो DGP เคी เคธेเคตाเคจिเคตृเคค्เคคि เคธे 3 เคฎเคนीเคจे เคชเคนเคฒे เคนी เคธंเคญाเคตिเคค เคเคฎ्เคฎीเคฆเคตाเคฐों เคे เคจाเคฎ UPSC เคो เคญेเคเคจे เคाเคนिเค। เคฒेเคिเคจ เคฌंเคाเคฒ เคธเคฐเคाเคฐ เคจे เคฆिเคธंเคฌเคฐ 2023 เคฎें เคชเคฆ เคाเคฒी เคนोเคจे เคे เคฌाเคตเคूเคฆ เคुเคฒाเค 2025 เคฎें เคฒिเคธ्เค เคญेเคी।
UPSC เคा เคฐुเค: เคเคฏोเค เคจे เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा เคฎें เคนुเค เค เคค्เคฏเคงिเค เคฆेเคฐी เคा เคนเคตाเคฒा เคฆेเคคे เคนुเค เคฐाเค्เคฏ เคธเคฐเคाเคฐ เคी เคธूเคी เคो เคฒौเคा เคฆिเคฏा เคฅा เคเคฐ เคฎाเคฎเคฒे เคฎें เคธ्เคชเคท्เคเคคा เคे เคฒिเค เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค เคाเคจे เคी เคธเคฒाเคน เคฆी เคฅी।
CAT เคा เคนเคธ्เคคเค्เคทेเคช: เคตเคฐिเคท्เค IPS เค เคงिเคाเคฐी เคฐाเคेเคถ เคुเคฎाเคฐ เคจे CAT เคा เคฆเคฐเคตाเคा เคเคเคเคाเคฏा, เคिเคธเคे เคฌाเคฆ เคจ्เคฏाเคฏाเคงिเคเคฐเคฃ เคจे UPSC เคे เคฐुเค เคो เคฆเคฐเคिเคจाเคฐ เคเคฐเคคे เคนुเค เคเคฆेเคถ เคฆिเคฏा เคि 29 เคเคจเคตเคฐी เคคเค เคคीเคจ เค เคงिเคाเคฐिเคฏों เคा เคชैเคจเคฒ เคคैเคฏाเคฐ เคिเคฏा เคाเค।
UPSC เคฆिเคฒ्เคฒी เคนाเค เคोเคฐ्เค เค्เคฏों เคชเคนुंเคा?
UPSC เคा เคคเคฐ्เค เคนै เคि CAT เคा เคเคฆेเคถ เคเคธเคी เคธ्เคตाเคฏเคค्เคคเคคा (Autonomy) เคเคฐ เคธ्เคฅाเคชिเคค เคเคฏเคจ เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏाเคं เคे เคिเคฒाเคซ เคนै। เคเคฏोเค เคा เคฎाเคจเคจा เคนै เคि เคเคคเคจी เคฌเคก़ी เคฆेเคฐी เคे เคฌाเคฆ เคฌिเคจा เคเค्เค เคจ्เคฏाเคฏाเคฒเคฏ เคฏा เคธเคฐ्เคตोเค्เค เคจ्เคฏाเคฏाเคฒเคฏ เคे เคจिเคฐ्เคฆेเคถों เคे เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा เคो เคเคे เคฌเคข़ाเคจा เคाเคจूเคจी เคฐूเคช เคธे เคोเคिเคฎ เคญเคฐा เคนो เคธเคเคคा เคนै।
เคธंเคตैเคงाเคจिเค เคชेเค: เคฏเคฆि 31 เคเคจเคตเคฐी เคคเค เคจिเคฏुเค्เคคि เคจเคนीं เคนोเคคी เคนै, เคคो เคुเคจाเคต เคธे เค ीเค เคชเคนเคฒे เคฌंเคाเคฒ เคชुเคฒिเคธ เคे เคจेเคคृเคค्เคต เคो เคฒेเคเคฐ เคเค เคฌเคก़ा เคธंเคเค เคเคก़ा เคนो เคธเคเคคा เคนै।
เคฎौเคฒिเค เค เคงिเคाเคฐ เคฌเคจाเคฎ เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा: CAT เคจे เค เคชเคจे เคเคฆेเคถ เคฎें เคเคนा เคฅा เคि "เคชเคฆोเคจ्เคจเคคि เคे เคฒिเค เคตिเคाเคฐ เคिเคฏा เคाเคจा เคเค เคฎौเคฒिเค เค เคงिเคाเคฐ เคนै" เคเคฐ เคช्เคฐเคถाเคธเคจिเค เคฆेเคฐी เคे เคाเคฐเคฃ เคिเคธी เคฏोเค्เคฏ เค เคงिเคाเคฐी เคो เคเคธเคธे เคตंเคिเคค เคจเคนीं เคिเคฏा เคा เคธเคเคคा।
เคตिเคงाเคจเคธเคญा เคुเคจाเคต เคเคฐ DGP เคी เค เคนเคฎिเคฏเคค
เคชเคถ्เคिเคฎ เคฌंเคाเคฒ เคฎें เคฎाเคฐ्เค-เค เคช्เคฐैเคฒ 2026 เคฎें เคตिเคงाเคจเคธเคญा เคुเคจाเคต เคนोเคจे เคตाเคฒे เคนैं। เคुเคจाเคต เคเคฏोเค เคे เคจिเคฏเคฎों เคे เค เคจुเคธाเคฐ, เคुเคจाเคต เคธे เคชเคนเคฒे เคเค เคธ्เคฅाเคฏी เคเคฐ เคจिเคท्เคชเค्เคท เคชुเคฒिเคธ เคช्เคฐเคฎुเค เคा เคนोเคจा เค เคจिเคตाเคฐ्เคฏ เคนै। เคเคธे เคฎें เคฏเคน เคाเคจूเคจी เคฒเคก़ाเค เคจ เคेเคตเคฒ เคช्เคฐเคถाเคธเคจिเค เคนै, เคฌเคฒ्เคि เคเคธเคे เคฐाเคเคจीเคคिเค เคฎाเคฏเคจे เคญी เคเคนเคฐे เคนैं।
| เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคคिเคฅिเคฏां | เคเคเคจाเค्เคฐเคฎ |
| 27 เคฆिเคธंเคฌเคฐ 2023 | เคฎเคจोเค เคฎाเคฒเคตीเคฏ เคे เคฐिเคाเคฏเคฐเคฎेंเค เคे เคฌाเคฆ เคชเคฆ เคाเคฒी เคนुเค |
| 16 เคुเคฒाเค 2025 | เคฌंเคाเคฒ เคธเคฐเคाเคฐ เคจे 10 IPS เค เคงिเคाเคฐिเคฏों เคे เคจाเคฎ เคญेเคे |
| 21 เคเคจเคตเคฐी 2026 | CAT เคจे 29 เคเคจเคตเคฐी เคคเค เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा เคชूเคฐी เคเคฐเคจे เคा เคเคฆेเคถ เคฆिเคฏा |
| 27 เคเคจเคตเคฐी 2026 | UPSC เคจे เคฆिเคฒ्เคฒी เคนाเค เคोเคฐ्เค เคฎें เคเคฆेเคถ เคो เคुเคจौเคคी เคฆी |
| 31 เคเคจเคตเคฐी 2026 | เคाเคฐ्เคฏเคตाเคนเค DGP เคฐाเคीเคต เคुเคฎाเคฐ เคी เคธेเคตाเคจिเคตृเคค्เคคि |
เคฌंเคाเคฒ DGP เคตिเคตाเคฆ: เค्เคฏा เคนैं เคช्เคฐเคाเคถ เคธिंเคน เคेเคธ เคे เคจिเคฏเคฎ เคเคฐ เคौเคจ เคนैं เคฐेเคธ เคฎें เคถाเคฎिเคฒ IPS เค เคงिเคाเคฐी?
เคชเคถ्เคिเคฎ เคฌंเคाเคฒ เคฎें เคชुเคฒिเคธ เคฎเคนाเคจिเคฆेเคถเค (DGP) เคी เคจिเคฏुเค्เคคि เคा เคฎाเคฎเคฒा เค เคฌ เคेเคตเคฒ เคช्เคฐเคถाเคธเคจिเค เคเคฒिเคฏाเคฐों เคคเค เคธीเคฎिเคค เคจเคนीं เคฐเคนा, เคฌเคฒ्เคि เคฆिเคฒ्เคฒी เคนाเค เคोเคฐ्เค เคी เคฆเคนเคฒीเค เคชเคฐ เคชเคนुँเค เคเคฏा เคนै। เคเคธ เคฐाเคฐ เคे เคेंเคฆ्เคฐ เคฎें UPSC, CAT, เคฌंเคाเคฒ เคธเคฐเคाเคฐ เคเคฐ เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค เคे เคเคคिเคนाเคธिเค เคฆिเคถा-เคจिเคฐ्เคฆेเคถ เคนैं।
เคเคเค เคाเคจเคคे เคนैं เคि เคเคिเคฐ เคตो เคौเคจ เคธे เคจिเคฏเคฎ เคนैं เคिเคจ्เคนें เคฒेเคเคฐ เคฏเคน เคธाเคฐा เคนंเคाเคฎा เคเฅा เคนुเค เคนै เคเคฐ เคौเคจ เคธे เค เคงिเคाเคฐी เคเคธ เคฆौเคก़ เคฎें เคธเคฌเคธे เคเคे เคนैं।
1. เคช्เคฐเคाเคถ เคธिंเคน เคฎाเคฎเคฒा (2006): DGP เคจिเคฏुเค्เคคि เคी 'เคीเคคा'
เคชुเคฒिเคธ เคธुเคงाเคฐों เคे เคฒिเค เคชूเคฐ्เคต IPS เค เคงिเคाเคฐी เคช्เคฐเคाเคถ เคธिंเคน เคฆ्เคตाเคฐा เคฆाเคฏเคฐ เคฏाเคिเคा เคชเคฐ 2006 เคฎें เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค เคจे เคเคคिเคนाเคธिเค เคซैเคธเคฒा เคธुเคจाเคฏा เคฅा। เคเคธเคे เคฎुเค्เคฏ เคจिเคฏเคฎ เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคนैं:
เคเคฏเคจ เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा: เคฐाเค्เคฏ เคธเคฐเคाเคฐ เคธीเคงे DGP เคจเคนीं เคुเคจ เคธเคเคคी। เคเคธे เคตเคฐिเคท्เค เค เคงिเคाเคฐिเคฏों เคी เคฒिเคธ्เค UPSC เคो เคญेเคเคจी เคนोเคी। UPSC เคเคจเคฎें เคธे 3 เคธเคฌเคธे เคฏोเค्เคฏ เค เคงिเคाเคฐिเคฏों เคा เคเค 'เคชैเคจเคฒ' เคฌเคจाเคเคฐ เคฐाเค्เคฏ เคो เคญेเคेเคा।
เคจ्เคฏूเคจเคคเคฎ เคाเคฐ्เคฏเคाเคฒ: เคเค เคฌाเคฐ เคจिเคฏुเค्เคค เคนोเคจे เคे เคฌाเคฆ, DGP เคा เคाเคฐ्เคฏเคाเคฒ เคจ्เคฏूเคจเคคเคฎ 2 เคตเคฐ्เคท เคा เคนोเคจा เคाเคนिเค, เคाเคนे เคตเคน เคฌीเค เคฎें เคฐिเคाเคฏเคฐ เคนी เค्เคฏों เคจ เคนो เคฐเคนा เคนो।
เคคैเคฏाเคฐी เคा เคธเคฎเคฏ: เคชเคฆ เคाเคฒी เคนोเคจे เคธे 3 เคฎเคนीเคจे เคชเคนเคฒे เคฐाเค्เคฏ เคो UPSC เคो เคจाเคฎ เคญेเค เคฆेเคจे เคाเคนिเค।
เคाเคฐ्เคฏเคตाเคนเค DGP เคชเคฐ เคฐोเค: เคोเคฐ्เค เคจे เคธ्เคชเคท्เค เคเคนा เคนै เคि เคฐाเค्เคฏ 'เคाเคฐ्เคฏเคตाเคนเค' (Acting) DGP เคจिเคฏुเค्เคค เคเคฐเคे เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा เคो เคฒเคเคा เคจเคนीं เคธเคเคคे।
2. เคตिเคตाเคฆ เคा เคฎुเค्เคฏ เคेเคนเคฐा: เคौเคจ เคนैं เคฐाเคीเคต เคुเคฎाเคฐ?
เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เคฎें เคฌंเคाเคฒ เคे เคाเคฐ्เคฏเคตाเคนเค DGP เคฐाเคीเคต เคुเคฎाเคฐ (1989 เคฌैเค) เคเคธ เคชूเคฐे เคเคเคจाเค्เคฐเคฎ เคे เคेंเคฆ्เคฐ เคฎें เคนैं।
เคเคฐ्เคा เคฎें เค्เคฏों: เคเคจ्เคนें เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคฎเคฎเคคा เคฌเคจเคฐ्เคी เคा เคฌेเคนเคฆ เคญเคฐोเคธेเคฎंเคฆ เคฎाเคจा เคाเคคा เคนै। 2019 เคฎें เคเคฌ เคธीเคฌीเคเค เคเคจเคे เคเคฐ เคชूเคเคคाเค เคเคฐเคจे เคชเคนुंเคी เคฅी, เคคเคฌ เคฎเคฎเคคा เคฌเคจเคฐ्เคी เคुเคฆ เคงเคฐเคจे เคชเคฐ เคฌैเค เคเค เคฅीं।
เคธेเคตाเคจिเคตृเคค्เคคि: เคฐाเคीเคต เคुเคฎाเคฐ 31 เคเคจเคตเคฐी 2026 เคो เคฐिเคाเคฏเคฐ เคนो เคฐเคนे เคนैं। CAT เคे เคเคฆेเคถ เคเคฐ UPSC เคी เคเคชเคค्เคคि เคे เคฌीเค เคเคจเคी เคตिเคฆाเค เคเคฐ เคจเค เคเคค्เคคเคฐाเคงिเคाเคฐी เคा เคเคฏเคจ เคเค เคฌเคก़ा เคธเคธ्เคชेंเคธ เคฌเคจ เคเคฏा เคนै।
3. เคฐेเคธ เคฎें เคถाเคฎिเคฒ เค เคจ्เคฏ เคช्เคฐเคฎुเค IPS เค เคงिเคाเคฐी
เคฌंเคाเคฒ เคธเคฐเคाเคฐ เคจे เคिเคจ เค เคงिเคाเคฐिเคฏों เคे เคจाเคฎ UPSC เคो เคญेเคे เคนैं, เคเคจเคฎें เคฏे เคช्เคฐเคฎुเค เคจाเคฎ เคถाเคฎिเคฒ เคฌเคคाเค เคा เคฐเคนे เคนैं:
| เค เคงिเคाเคฐी เคा เคจाเคฎ | เคฌैเค | เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เคธ्เคฅिเคคि/เคเคฐ्เคा |
| เคฐाเคेเคถ เคुเคฎाเคฐ | 1990 | เคเคจ्เคนोंเคจे เคนी CAT เคฎें เคฏाเคिเคा เคฆाเคฏเคฐ เคी, เคिเคธเคธे เคฏเคน เคाเคจूเคจी เคฎोเฅ เคเคฏा। |
| เคตिเคตेเค เคธเคนाเคฏ | 1988 | เคตเคฐिเคท्เค เคคा เคธूเคी เคฎें เคเคชเคฐ เคนैं, เคชเคนเคฒे เคญी เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคชเคฆों เคชเคฐ เคฐเคนे เคนैं। |
| เคธंเคเคฏ เคฎुเคเคฐ्เคी | 1989 | เคชूเคฐ्เคต เคฎें เคुเคจाเคต เคเคฏोเค เคे เคจिเคฐ्เคฆेเคถ เคชเคฐ DGP เคฐเคน เคुเคे เคนैं। |
เคจोเค: UPSC เคชैเคจเคฒ เคฌเคจाเคคे เคธเคฎเคฏ เค เคงिเคाเคฐी เคे เคชिเคเคฒे 10 เคธाเคฒ เคे เคธเคฐ्เคตिเคธ เคฐिเคॉเคฐ्เคก, เค เคจुเคญเคต เคเคฐ เคถेเคท เคाเคฐ्เคฏเคाเคฒ (เคเคฎ เคธे เคเคฎ 6 เคฎเคนीเคจे) เคो เคช्เคฐाเคฅเคฎिเคเคคा เคฆेเคคा เคนै।
4. เค เคฌ เคเคे เค्เคฏा? (Current Status)
UPSC เคจे เคฆिเคฒ्เคฒी เคนाเค เคोเคฐ्เค เคฎें เคฆเคฒीเคฒ เคฆी เคนै เคि เคฌंเคाเคฒ เคธเคฐเคाเคฐ เคจे เคจाเคฎों เคो เคญेเคเคจे เคฎें เคฌเคนुเคค เคฆेเคฐी เคी เคนै। เคเคฏोเค เคा เคเคนเคจा เคนै เคि เคฏเคฆि เคตเคน เค เคฌ เคชैเคจเคฒ เคฌเคจाเคคा เคนै, เคคो เคฏเคน เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค เคे เคชुเคฐाเคจे เคเคฆेเคถों เคी เคคเคเคจीเคी เค เคตเคนेเคฒเคจा เคนो เคธเคเคคी เคนै।
เคฆूเคธเคฐी เคเคฐ, CAT เคा เคฎाเคจเคจा เคนै เคि 'เคช्เคฐोเคฎोเคถเคจ เคे เคฒिเค เคตिเคाเคฐ เคिเคฏा เคाเคจा' เค เคงिเคाเคฐी เคा เค เคงिเคाเคฐ เคนै เคเคฐ เคช्เคฐเคถाเคธเคจिเค เคฆेเคฐी เคी เคธเคा เคिเคธी เคฏोเค्เคฏ IPS เคो เคจเคนीं เคฎिเคฒเคจी เคाเคนिเค।
เคจिเคท्เคเคฐ्เคท
เคฌंเคाเคฒ เคฎें DGP เคी เคจिเคฏुเค्เคคि เค เคฌ เคเค 'เคค्เคฐिเคोเคฃीเคฏ' เคฎुเคाเคฌเคฒे (เคฐाเค्เคฏ เคธเคฐเคाเคฐ, UPSC เคเคฐ CAT) เคฎें เคซँเคธ เคเค เคนै। เค เคฌ เคธเคฌเคी เคจเคเคฐें เคฆिเคฒ्เคฒी เคนाเค เคोเคฐ्เค เคชเคฐ เคिเคी เคนैं। เค्เคฏा เคोเคฐ्เค CAT เคे เคเคฆेเคถ เคชเคฐ เคฐोเค เคฒเคाเคเคा เคฏा UPSC เคो เคเคฒ्เคฆ เคธे เคเคฒ्เคฆ เคจिเคฏुเค्เคคि เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा เคชूเคฐी เคเคฐเคจे เคा เคจिเคฐ्เคฆेเคถ เคฆेเคा? เคเคธเคा เคซैเคธเคฒा เคฐाเค्เคฏ เคी เคाเคจूเคจ เคต्เคฏเคตเคธ्เคฅा เคเคฐ เคเคाเคฎी เคुเคจाเคตों เคชเคฐ เคฌเคก़ा เค เคธเคฐ เคกाเคฒेเคा।
เคฌंเคाเคฒ เคฎें เคुเคจाเคตों เคธे เค ीเค เคชเคนเคฒे เคชुเคฒिเคธ เคฎुเคिเคฏा เคो เคฒेเคเคฐ เคฏเคน 'เคชॉเคตเคฐ เคेเคฎ' เคฐाเค्เคฏ เคी เคธुเคฐเค्เคทा เคต्เคฏเคตเคธ्เคฅा เคे เคฒिเค เคुเคจौเคคीเคชूเคฐ्เคฃ เคนै। เคฆिเคฒ्เคฒी เคนाเค เคोเคฐ्เค เคा เคซैเคธเคฒा เคฏเคน เคคเคฏ เคเคฐेเคा เคि เค्เคฏा เคฐाเคीเคต เคुเคฎाเคฐ เคो เคธेเคตा เคตिเคธ्เคคाเคฐ เคฎिเคฒेเคा เคฏा เคฌंเคाเคฒ เคो เคจเคฏा 'เคซुเคฒ-เคाเคเคฎ' เคชुเคฒिเคธ เคเคช्เคคाเคจ।
RASHMI RANJAN
