рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдк्рд░рдгाрд▓ी: рдордз्рдпрдо рд╡рд░्рдЧ рдХे рд▓िрдП рд░ाрд╣рдд рдпा рдХाрдордХाрдЬी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рдЖрдЬाрджी рдкрд░ 'рдЯैрдХ्рд╕?
рдоोрджी рд╕рд░рдХाрд░ рдЖрдЧाрдоी рдмрдЬрдЯ 2026 рдоें рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдк्рд░рдгाрд▓ी (Optional Joint Taxation) рд▓ाрдиे рдкрд░ рдЧंрднीрд░рддा рд╕े рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै। рдпрд╣ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдПрдХрд▓ рдЖрдп рд╡ाрд▓े рдордз्рдпрдо рд╡рд░्рдЧीрдп рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдмрдб़ी рдЙрдо्рдоीрдж рдмрдирдХрд░ рдЙрднрд░ा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди, рд╕िрдХ्рдХे рдХा рджूрд╕рд░ा рдкрд╣рд▓ू рднी рд╣ै—рднाрд░рдд рдЬैрд╕े рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЬрд╣ाँ рд▓ैंрдЧिрдХ рд╕рдоाрдирддा рдЕрднी рднी рдПрдХ рдЪुрдиौрддी рд╣ै, рдХ्рдпा рдпрд╣ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рд╡िрдд्рддीрдп рдкрд╣рдЪाрди рдХो рдзुंрдзрд▓ा рдХрд░ рджेрдЧी?
https://youtu.be/OA8jfEvfxuA?si=gBGvhrivi0XCjl4Y
https://youtu.be/OA8jfEvfxuA?si=2TFLMLjZybBUHjsd
https://www.facebook.com/share/1WmBxtnrSD/
https://www.snapchat.com/add/rranjan2025693?share_id=vcd2ODtOIEY&locale=en-US
рдХ्рдпा рд╣ै рдпрд╣ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рдк्рд░рдгाрд▓ी?
рд╕рд░рд▓ рд╢рдм्рджों рдоें, рдЕрдм рд╡िрд╡ाрд╣िрдд рдЬोрдб़ों рдХे рдкाрд╕ рджो рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ोंрдЧे:
рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдлाрдЗрд▓िंрдЧ: рдЬैрд╕े рдЕрднी рд╣ोрддा рд╣ै (рджोрдиों рдЕрдкрдиी рдЖрдп рдкрд░ рдЕрд▓рдЧ рдЯैрдХ्рд╕ рджेрддे рд╣ैं)।
рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдлाрдЗрд▓िंрдЧ: рджोрдиों рдХी рдЖрдп рдХो рдПрдХ рд╕ाрде рдЬोрдб़рдХрд░ рдЯैрдХ्рд╕ рдХी рдЧрдгрдиा рдХी рдЬाрдПрдЧी।
рдпрд╣ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рд╕्рд╡ैрдЪ्рдЫिрдХ рд╣ोрдЧी, рдЬिрд╕рд╕े рдкрд░िрд╡ाрд░ рдЕрдкрдиी рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╕рдмрд╕े рдХрдо рдЯैрдХ्рд╕ рд╡ाрд▓ा рд╡िрдХрд▓्рдк рдЪुрди рд╕рдХेंрдЧे।
1. Bar Graph – Benefits vs Concerns
рдпрд╣ рдЧ्рд░ाрдл рджिрдЦाрддा рд╣ै:
Optional Joint Taxation: Benefits vs Concerns
Single-income families рдХो рд╕рдмрд╕े рдЬ़्рдпाрджा рдлाрдпрджा
Middle class рдХो рд░ाрд╣рдд
Tax slab utilisation рдмेрд╣рддрд░
Working women рдкрд░ рд╕ंрднाрд╡िрдд рдЕрд╕рд░
System complexity рдФрд░ revenue impact рдЬैрд╕े рдЬोрдЦिрдо
рдпрд╣ рдЧ्рд░ाрдл рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै рдХि рдЬрд╣ां рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╕े рдордз्рдпрдо рд╡рд░्рдЧ рдФрд░ рдПрдХрд▓ рдЖрдп рд╡ाрд▓े рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХो рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд▓ाрдн рдоिрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै, рд╡рд╣ीं рдХाрдордХाрдЬी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдФрд░ рдХрд░ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХी рдЬрдЯिрд▓рддा рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЪिंрддाрдПं рднी рдХрдо рдирд╣ीं рд╣ैं।
2. Pie Chart – Likely Taxpayer Preference
рдпрд╣ рдЪाрд░्рдЯ рдмрддाрддा рд╣ै:
рд▓рдЧрднрдЧ 45% рд▓ोрдЧ Joint Taxation рдЪुрди рд╕рдХрддे рд╣ैं
35% Individual Filing рдХो рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рджेंрдЧे
20% рд▓ोрдЧों рдХा рдлैрд╕рд▓ा рдиिрдпрдоों рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░ेрдЧा
Pie chart рд╕े рд╕ाрдл рд╣ै рдХि рдХрд░рджाрддाрдУं рдХा рдПрдХ рдмрдб़ा рд╡рд░्рдЧ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдЯैрдХ्рд╕ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣िрд╕्рд╕ा рдЕрдм рднी рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдлाрдЗрд▓िंрдЧ рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╡िрдХрд▓्рдк рдоाрдирддा рд╣ै।
Important Note
рдпे рдЖंрдХрдб़े рдиीрддि рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдЕрдиुрдоाрди (indicative perception) рд╣ैं, рди рдХि рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рд╕рд░рдХाрд░ी рдбेрдЯा। рдЗрдирдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдиीрддि рдХे рд╕ंрднाрд╡िрдд рдк्рд░рднाрд╡ рдХो рд╕рдордЭाрдиा рд╣ै।
рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЧ्рд░ाрдл: рдк्рд░рднाрд╡ рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг
рдиीрдЪे рджिрдпा рдЧрдпा рд╡िрд╡рд░рдг рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░ेрдЧा рдХि рд╕рдоाрдЬ рдХे рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╡рд░्рдЧों рдкрд░ рдЗрд╕рдХा рдХ्рдпा рдЕрд╕рд░ рд╣ोрдЧा:
| рдк्рд░рднाрд╡ рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ | рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕्рдеिрддि (Individual) | рднрд╡िрд╖्рдп (Joint Taxation - рд╕ंрднाрд╡िрдд) |
| рдПрдХрд▓ рдЖрдп рдкрд░िрд╡ाрд░ | рднाрд░ी рдЯैрдХ्рд╕ рдмोрдЭ | рдмрдб़ी рдмрдЪрдд рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рдЯैрдХ्рд╕ рд╕्рд▓ैрдм рдХा рд▓ाрдн |
| рдХाрдордХाрдЬी рдорд╣िрд▓ाрдПँ | рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╡िрдд्рддीрдп рдкрд╣рдЪाрди | 'рд╕ेрдХेंрдбрд░ी рдЕрд░्рдирд░' (рд╕рд╣ाрдпрдХ рдЖрдп) рдмрдирдиे рдХा рдЬोрдЦिрдо |
| рдШрд░ेрд▓ू рдиिрд░्рдгрдп | рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдФрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд | рдкुрд░ुрд╖ों рдХा рд╡рд░्рдЪрд╕्рд╡ рдмрдв़рдиे рдХी рдЖрд╢ंрдХा |
| рд╡िрдд्рддीрдп рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा | рдмрдв़ рд░рд╣ी рд╣ै | рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдлाрдЗрд▓िंрдЧ рд╕े рдиिрд░्рднрд░рддा рдмрдв़рдиे рдХा рдЦрддрд░ा |
рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдкрд╣рд▓ू: рд░ाрд╣рдд рдХी рдЙрдо्рдоीрдж
* рдПрдХрд▓ рдЖрдп рд╡ाрд▓ों рдХो рд╡рд░рджाрди: рдпрджि рдШрд░ рдоें рдХेрд╡рд▓ рдкрддि рдХрдоाрддा рд╣ै, рддो рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдлाрдЗрд▓िंрдЧ рд╕े рдЙрд╕े рдкрдд्рдиी рдХे рд╣िрд╕्рд╕े рдХा рдЯैрдХ्рд╕ рд╕्рд▓ैрдм рднी рдоिрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд╣рдЬाрд░ों рдХी рдмрдЪрдд рд╣ोрдЧी।
* рдордз्рдпрдо рд╡рд░्рдЧ рдХी рдмрдЪрдд: рдЯैрдХ्рд╕ рдХрдо рд╣ोрдиे рд╕े рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рдкाрд╕ рдиिрд╡ेрд╢ рдФрд░ рдЙрдкрднोрдЧ рдХे рд▓िрдП рдЕрдзिрдХ рдкैрд╕ा рдмрдЪेрдЧा।
* рд╕рд░рд▓ рдиिрд╡ेрд╢: рд╣ोрдо рд▓ोрди рдФрд░ рдмीрдоा рдЬैрд╕े рдиिрд╡ेрд╢ों рдкрд░ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ूрдк рд╕े рдЕрдзिрдХрддрдо рдЫूрдЯ рдкाрдиा рдЖрд╕ाрди рд╣ोрдЧा।
рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЪिंрддाрдПँ: рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдФрд░ рд╣рдХीрдХрдд
рднाрд░рдд рдоें рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рд╕्рдеिрддि рдкुрд░ुрд╖ों рдХे рдмрд░ाрдмрд░ рдирд╣ीं рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрд╕ рдиीрддि рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд▓ैंрдЧिрдХ (Gender) рдк्рд░рднाрд╡ рдЧрд╣рд░े рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं:
1. рд╡िрдд्рддीрдп рдкрд╣рдЪाрди рдХा рд╕ंрдХрдЯ
рдЯैрдХ्рд╕ рд░िрдЯрд░्рди рдПрдХ рдиाрдЧрд░िрдХ рдХा рд╕рд░рдХाрд░ी рд░िрдХॉрд░्рдб рд╣ोрддा рд╣ै। рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдлाрдЗрд▓िंрдЧ рд╕े рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рдЕрдкрдиी рдЕрд▓рдЧ рдЯैрдХ्рд╕ рдк्рд░ोрдлाрдЗрд▓ рдХрдордЬोрд░ рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдЙрдирдХे рд▓िрдП рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ूрдк рд╕े рдмिрдЬрдиेрд╕ рд▓ोрди рдпा рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рд▓ेрдиा рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।
2. "рдШрд░ рд╡ाрдкрд╕ी" рдХा рджрдмाрд╡
рдпрджि рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдЯैрдХ्рд╕ рд╕े рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХो рдмрдб़ा рдлाрдпрджा рджिрдЦрддा рд╣ै, рддो рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рдпрд╣ рдХрд╣рдХрд░ рдиौрдХрд░ी рдЫोреЬрдиे рдпा рдХрд░िрдпрд░ рд╕े рд╕рдордЭौрддा рдХрд░рдиे рдХो рдХрд╣ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдХि "рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдЖрдп рдХा рдмреЬा рд╣िрд╕्рд╕ा рддो рд╡ैрд╕े рднी рдЯैрдХ्рд╕ рдХे рдкेрдЪ рдоें рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।"
3. рдкिрддृрд╕рдд्рддाрдд्рдордХ рдвांрдЪे рдХा рдк्рд░рднाрд╡
рдЖрдЬ рднी рднाрд░рдд рдХे рдЕрдзिрдХांрд╢ рдШрд░ों рдоें рд╡िрдд्рддीрдп рдлैрд╕рд▓े рдкुрд░ुрд╖ рд▓ेрддे рд╣ैं। рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдлाрдЗрд▓िंрдЧ рдХी рдЖрдб़ рдоें рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рдмрдЪрдд рдФрд░ рдиिрд╡ेрд╢ рдкрд░ рд╕े рдЙрдирдХा рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдЦрдд्рдо рд╣ोрдХрд░ рдлिрд░ рд╕े рдШрд░ рдХे рдкुрд░ुрд╖ рдХे рд╣ाрде рдоें рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рд╕ुрдЭाрд╡: рд╕рдоाрдирддा рдХे рдмिрдиा рд░ाрд╣рдд рдЕрдзूрд░ी рд╣ै
рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиा рд╣ोрдЧा рдХि рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдЕрднी рднी рдкुрд░ुрд╖ों рдХे рд╕рдоाрди рдзрд░ाрддрд▓ рдкрд░ рдирд╣ीं рд╣ैं। рдЗрд╕ рдиीрддि рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╕ुрдзाрд░ рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ोрдиे рдЪाрд╣िрдП:
* рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕рд╣рдорддि: рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдлाрдЗрд▓िंрдЧ рдХे рд▓िрдП рдорд╣िрд▓ा рдХा рдЕрд▓рдЧ рд╕े 'рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдХंрд╕ेंрдЯ' (OTP рдпा рдмाрдпोрдоेрдЯ्рд░िрдХ) рд▓िрдпा рдЬाрдП, рддाрдХि рдЙрд╕ рдкрд░ рдХोрдИ рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рджрдмाрд╡ рди рд╣ो।
* рд░िрдлंрдб рдХा 50% рдиिрдпрдо: рд╕рд░рдХाрд░ рдиिрдпрдо рдмрдиाрдП рдХि рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдлाрдЗрд▓िंрдЧ рд╕े рдЬो рднी рд░िрдлंрдб рдЖрдП, рдЙрд╕рдХा рдЖрдзा рд╣िрд╕्рд╕ा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд░ूрдк рд╕े рдкрдд्рдиी рдХे рдмैंрдХ рдЦाрддे рдоें рдЬाрдП।
* рдХाрдордХाрдЬी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рдмोрдирд╕: рдпрджि рдкрдд्рдиी рдХाрдордХाрдЬी рд╣ै рдФрд░ рдЬोрдб़ा рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдлाрдЗрд▓िंрдЧ рдЪुрдирддा рд╣ै, рддो рдЙрди्рд╣ें рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдлाрдЗрд▓िंрдЧ рд╕े рднी рдЕрддिрд░िрдХ्рдд 2% рдХी рдЯैрдХ्рд╕ рдЫूрдЯ рдоिрд▓рдиी рдЪाрд╣िрдП рддाрдХि рдорд╣िрд▓ा рд╢्рд░рдо рднाрдЧीрджाрд░ी (LFPR) рдХрдо рди рд╣ो।
* рд╡िрдд्рддीрдп рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा: рд╕рд░рдХाрд░ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░े рдХि рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдлाрдЗрд▓िंрдЧ рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХा рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рд╕्рдХोрд░ (CIBIL) рдк्рд░рднाрд╡िрдд рди рд╣ो।
рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдЖрд░्рдеिрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдПрдХ рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рдХрджрдо рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдпрд╣ рдПрдХ 'рджोрдзाрд░ी рддрд▓рд╡ाрд░' рд╣ै। рдпрд╣ рдиीрддि рддрднी рд╕рдлрд▓ рдоाрдиी рдЬाрдПрдЧी рдЬрдм рдпрд╣ рдордз्рдпрдо рд╡рд░्рдЧ рдХी рдЬेрдм рдоें рдкैрд╕ा рдбाрд▓рдиे рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рдЖрдд्рдорд╕рдо्рдоाрди рдФрд░ рдЙрдирдХी рд╡िрдд्рддीрдп рдЖрдЬाрджी рдХो рднी рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдЦे। рд╕рд░рдХाрд░ рдХो 'рд░ाрд╣рдд' рдХे рдиाрдо рдкрд░ 'рд╕рдоाрдирддा' рдХी рдмрд▓ि рдирд╣ीं рдЪреЭाрдиी рдЪाрд╣ि
рдЗрд╕ рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рдоेрд░ी рд░ाрдп рдЖрд░्рдеिрдХ рд▓ाрдн рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╣рдХीрдХрдд рдХे рдмीрдЪ рдХे рд╕ंрддुрд▓рди рдкрд░ рдЯिрдХी рд╣ै। рдпрд╣ाँ рдоेрд░ा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рд╣ै:
1. рдЖрд░्рдеिрдХ рд░ूрдк рд╕े: рдпрд╣ рдПрдХ 'рд╕्рдоाрд░्рдЯ' рдХрджрдо рд╣ै
рдЕрдЧрд░ рд╣рдо рд╢ुрдж्рдз рд░ूрдк рд╕े рдЧрдгिрдд рдХी рдмाрдд рдХрд░ें, рддो рдпрд╣ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдордз्рдпрдо рд╡рд░्рдЧ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдмрдб़ी рдЬीрдд рд╣ै। рднाрд░рдд рдоें рдХрд░ोрдб़ों рдРрд╕े рдкрд░िрд╡ाрд░ рд╣ैं рдЬрд╣ाँ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХрдоाрддा рд╣ै। рдЙрди рдкрд░ рдЯैрдХ्рд╕ рдХा рдмोрдЭ рдмрд╣ुрдд рдЬ्рдпाрджा рд╣ोрддा рд╣ै। рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдЙрди्рд╣ें рд╡рд╣ рд▓ाрдн рджेрдЧी рдЬो рдЕрднी рддрдХ рдХेрд╡рд▓ рдЕрдоीрд░ рдпा рджोрд╣рд░ी рдЖрдп рд╡ाрд▓े рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХो рдоिрд▓рддा рдеा। рдЗрд╕рд╕े рдмाрдЬाрд░ рдоें рдкैрд╕ा рдЖрдПрдЧा рдФрд░ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рдЧрддि рдоिрд▓ेрдЧी।
2. рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд░ूрдк рд╕े: рдпрд╣ рдПрдХ 'рдЬोрдЦिрдо' рд╣ै
рдпрд╣ीं рдкрд░ рдоेрд░ी рдЪिंрддा рдЧрд╣рд░ी рд╣ै। рднाрд░рдд рдоें "рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рд╡ाрдпрдд्рддрддा" (Financial Autonomy) рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рд▓िрдП рд╕рд╢рдХ्рддिрдХрд░рдг рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд╣рдеिрдпाрд░ рд░рд╣ी рд╣ै।
* рджрдмाрд╡ рдХा рдбрд░: рд╣рдоाрд░े рд╕рдоाрдЬ рдоें 'рдмрдЪрдд' рдХो 'рдЕрдзिрдХाрд░' рд╕े рдКрдкрд░ рд░рдЦा рдЬाрддा рд╣ै। рдЕрдЧрд░ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдЯैрдХ्рд╕ рд╕े ₹20,000 рдмрдЪрддे рд╣ैं, рддो рдкрд░िрд╡ाрд░ рдорд╣िрд▓ा рдкрд░ рдЕрдкрдиी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдлाрдЗрд▓िंрдЧ рдЫोрдб़рдиे рдХा рджрдмाрд╡ рдмрдиाрдПрдЧा।
* рдЕрджृрд╢्рдп рд╢्рд░рдо: рдорд╣िрд▓ाрдПं рдШрд░ рдФрд░ рдмाрд╣рд░ рджोрдиों рд╕ंрднाрд▓рддी рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдЕрдкрдиी рдХрдоाрдИ рдЙрдирдХे рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХा рдЬрд░िрдпा рд╣ोрддी рд╣ै। рдЕрдЧрд░ рдЙрдирдХा рдЯैрдХ्рд╕ рдФрд░ рдиिрд╡ेрд╢ рдкрддि рдХे рд╕ाрде 'рдорд░्рдЬ' рд╣ो рдЧрдпा, рддो рдЙрдирдХी рд╡िрдд्рддीрдп рдкрд╣рдЪाрди (Financial Identity) рдЦрдд्рдо рд╣ोрдиे рдХा рдЦрддрд░ा рд╣ै।
3. рдоेрд░ा рд╕ुрдЭाрд╡: 'рд╣ाрдЗрдм्рд░िрдб рдоॉрдбрд▓' рд╣ी рд░ाрд╕्рддा рд╣ै
рдоेрд░ी рд░ाрдп рдоें рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рдЗрд╕े рд╕िрд░्рдл "рдЬोрдб़рдиा" рдирд╣ीं рдЪाрд╣िрдП, рдмрд▓्рдХि "рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд" рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।
* рд╕рд░рдХाрд░ рдХो 'рд╡рд░्рдХिंрдЧ рд╡ुрдорди рдЗंрд╕ेंрдЯिрд╡' рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдпाрдиी, рдЕрдЧрд░ рдкрддि-рдкрдд्рдиी рджोрдиों рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं рдФрд░ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдлाрдЗрд▓िंрдЧ рдЪुрдирддे рд╣ैं, рддो рдЙрди्рд╣ें рдЕрдХेрд▓े рдХрдоाрдиे рд╡ाрд▓े рдЬोрдб़े рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдЫूрдЯ рдоिрд▓рдиी рдЪाрд╣िрдП। рдЗрд╕рд╕े рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдоें рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рдиौрдХрд░ी рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рдорд░्рдерди рдоिрд▓ेрдЧा, рди рдХि рдШрд░ рдмैрдардиे рдХा рджрдмाрд╡।
* рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдХंрдЯ्рд░ोрд▓: рдЬॉрдЗंрдЯ рдлाрдЗрд▓िंрдЧ рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдиिрд╡ेрд╢ рдХा рдоाрд▓िрдХाрдиा рд╣рдХ (Ownership) рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд░рдЦрдиे рдХा рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рд╕рдЦ्рдд рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।
рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ (рдоेрд░ी рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд░ाрдп)
рдпрд╣ рдиीрддि "рд░ाрд╣рдд" рддो рджेрдЧी, рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ "рд╕рдоाрдирддा" рдХी рдХीрдордд рдкрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП। рдЕрдЧрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХेрд╡рд▓ рдЯैрдХ्рд╕ рдмрдЪाрдиे рдХा рдЬрд░िрдпा рджेрдЧी, рддो рдорд╣िрд▓ाрдПं рдлिрд░ рд╕े рдкुрд░ुрд╖ों рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рд╣ो рдЬाрдПंрдЧी। рд▓ेрдХिрди рдЕрдЧрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдЗрд╕े 'рдорд╣िрд▓ा рднाрдЧीрджाрд░ी' рд╕े рдЬोрдб़ рджे (рдЬैрд╕े рд░िрдлंрдб рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╕ीрдзे рдорд╣िрд▓ा рдХे рдЦाрддे рдоें рднेрдЬрдиा), рддो рдпрд╣ рдЧेрдо-рдЪेंрдЬрд░ рд╕ाрдмिрдд рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।рдмिрдиा рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХрд╡рдЪ рдХे рдпрд╣ рдиीрддि рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рдЖрд░्рдеिрдХ рд░ूрдк рд╕ 'рдЕрджृрд╢्рдп' рдмрдиा рд╕рдХрддी рд╣ै।
рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдк्рд░рдгाрд▓ी (Optional Joint Taxation) рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдлाрдпрджों рдХो рдЕрдЧрд░ рд╣рдо рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рджेрдЦें, рддो рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдкैрд╕ों рдХी рдмрдЪрдд рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ рднाрд░рддीрдп рд╕рдоाрдЬ рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा рдФрд░ рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рд╕ंрдмंрдзों рдкрд░ рднी рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдк्рд░рднाрд╡ рдбाрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै।
1. рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рдЗрдХाрдИ (Family Unit) рдХा рд╕рд╢рдХ्рддिрдХрд░рдг
рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдоें рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХो рдПрдХ рдЗрдХाрдИ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЯैрдХ्рд╕ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдЗрд╕े рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦрддी рд╣ै। рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдк्рд░рдгाрд▓ी 'рдкрд░िрд╡ाрд░' рдХो рдПрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рдЗрдХाрдИ рдХे рд░ूрдк рдоें рдоाрди्рдпрддा рджेрддी рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рдкрддि-рдкрдд्рдиी рдХे рдмीрдЪ рд╡िрдд्рддीрдп рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдмреЭेрдЧी рдФрд░ рдоिрд▓рдХрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рдпोрдЬрдиाрдПँ (Financial Planning) рдмрдиाрдиे рдХी рд╕ंрд╕्рдХृрддि рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрдЧी।
2. рдПрдХрд▓ рдЖрдп рд╡ाрд▓े рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рдЬीрд╡рди рд╕्рддрд░ рдоें рд╕ुрдзाрд░
рднाрд░рдд рдХे рдордз्рдпрдо рд╡рд░्рдЧ рдХा рдПрдХ рдмреЬा рд╣िрд╕्рд╕ा 'Single Earner' (рдПрдХ рдХрдоाрдиे рд╡ाрд▓ा) рдоॉрдбрд▓ рдкрд░ рдЪрд▓рддा рд╣ै।
* рдХрдо рддрдиाрд╡: рдЬрдм рдШрд░ рдХे рдоुрдЦ्рдп рдХрдоाрдиे рд╡ाрд▓े рдкрд░ рдЯैрдХ्рд╕ рдХा рдмोрдЭ рдХрдо рд╣ोрдЧा, рддो рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рдоाрдирд╕िрдХ рд╢ांрддि рдмреЭेрдЧी।
* рдмेрд╣рддрд░ рдкрд░рд╡рд░िрд╢: рдмрдЪा рд╣ुрдЖ рдкैрд╕ा рдмрдЪ्рдЪों рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рдмेрд╣рддрд░ рдЦाрди-рдкाрди рдкрд░ рдЦрд░्рдЪ рд╣ोрдЧा, рдЬो рдЕंрддрддः рд╕рдоाрдЬ рдХे 'рдоाрдирд╡ рд╕ंрд╕ाрдзрди' (Human Resource) рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░ेрдЧा।
3. рдмुрдЬुрд░्рдЧों рдФрд░ рдЖрд╢्рд░िрддों рдХी рдмेрд╣рддрд░ рджेрдЦрднाрд▓
рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдоें рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ рдЖрд╢्рд░िрддों (рдЬैрд╕े рдмुрдЬुрд░्рдЧ рдоाрддा-рдкिрддा) рдХे рд▓िрдП рдЕрдзिрдХ рдХрдЯौрддी рдХे рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЬрдм рдПрдХ рдЬोрдб़ा рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ूрдк рд╕े рдЯैрдХ्рд╕ рдлाрдЗрд▓ рдХрд░рддा рд╣ै, рддो рд╡े рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рдмुрдЬुрд░्рдЧों рдХी рджेрдЦрднाрд▓ рдХे рд▓िрдП рдХिрдП рдЧрдП рдЦрд░्рдЪों рдкрд░ рдмेрд╣рддрд░ рдЫूрдЯ рдкा рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдпрд╣ рд╕рдоाрдЬ рдоें рдмुрдЬुрд░्рдЧों рдХे рдк्рд░рддि рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХे рднाрд╡ рдХो рдЖрд░्рдеिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдордЬрдмूрддी рджेрдЧा।
4. рдШрд░ेрд▓ू рдиिрд╡ेрд╢ рдФрд░ рдмрдЪрдд рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди
рдЬрдм рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рдкाрд╕ рдЯैрдХ्рд╕ рдХे рдмाрдж рдЕрдзिрдХ рдкैрд╕ा рдмрдЪेрдЧा, рддो рд╡े рдмрдЪрдд рдХी рдУрд░ рдмреЭेंрдЧे।
* рд╕ंрдкрдд्рддि рдиिрд░्рдоाрдг: рдпрд╣ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдЬोрдб़ों рдХो рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ूрдк рд╕े рдШрд░ рдЦрд░ीрджрдиे (Joint Home Loan) рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░ेрдЧी। рдЗрд╕рд╕े рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХा рдиाрдо рднी рд╕ंрдкрдд्рддि рдХे рдХाрдЧрдЬों рдкрд░ рдЬुреЬрддा рд╣ै, рдЬो рдЙрдирдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рд╢рдХ्рддिрдХрд░рдг рдХे рд▓िрдП рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।
* рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдпोрдЧрджाрди: рд╕рдоाрдЬ рдХी рдмреЭрддी рдмрдЪрдд рджेрд╢ рдХे рдмुрдиिрдпाрджी рдвांрдЪे рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдоें рдХाрдо рдЖрддी рд╣ै।
5. рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдФрд░ рдЫोрдЯे рд╢рд╣рд░ों рдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХो рд╕рд╣ाрд░ा
рдорд╣ाрдирдЧрд░ों рдХे рдоुрдХाрдмрд▓े рдЫोрдЯे рд╢рд╣рд░ों рдоें 'рд╡рд░्рдХिंрдЧ рдХрдкрд▓्рд╕' рдХрдо рд╣ैं। рд╡рд╣ां рдЕрдХ्рд╕рд░ рдкрддि рд╣ी рдмाрд╣рд░ рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै। рдРрд╕ी рдЬрдЧрд╣ों рдкрд░ рдпрд╣ рдиीрддि рдПрдХ 'рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдЬाрд▓' рдХी рддрд░рд╣ рдХाрдо рдХрд░ेрдЧी рдФрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдЖрд░्рдеिрдХ рдЕрд╕рдоाрдирддा рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░ेрдЧी।
рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд▓ाрдн рдХा рд╕ाрд░ांрд╢ (Visual Insight)
'рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ' рд╕рдоाрдЬ рдХी рдУрд░
рдпрджि рдЗрд╕ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХो рд╕рд╣ी рдвंрдЧ рд╕े рд▓ाрдЧू рдХिрдпा рдЬाрдП, рддो рдпрд╣ "рд╣рдоाрд░ा рдкैрд╕ा, рд╣рдоाрд░ा рднрд╡िрд╖्рдп" рд╡ाрд▓ी рд╕ोрдЪ рдХो рдЬрди्рдо рджेрдЧी। рдпрд╣ рди рдХेрд╡рд▓ рдордз्рдпрдо рд╡рд░्рдЧ рдХो рдЧрд░ीрдмी рдХे рдЬाрд▓ рд╕े рдмрдЪाрдПрдЧी, рдмрд▓्рдХि рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХो рдЖрд░्рдеिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЗрддрдиा рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдмрдиाрдПрдЧी рдХि рд╡े рд╕ंрдХрдЯ рдХे рд╕рдордп рд╕рд░рдХाрд░ рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рд░рд╣рдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдЦुрдж рдХा рд░ाрд╕्рддा рдиिрдХाрд▓ рд╕рдХें।
рдХ्рдпा рдЖрдк рдоेрд░ी рдЗрд╕ рд░ाрдп рд╕े рд╕рд╣рдордд рд╣ैं, рдпा рдЖрдкрдХो рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि рдмрдЪрдд рдХे рд╕ाрдордиे рдпे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЪिंрддाрдПं рдЫोрдЯी рд╣ैं?
RASHMI RANJAN



рдХोрдИ рдЯिрдк्рдкрдгी рдирд╣ीं:
рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें